3
YAZARIN PUANI
Künye
Yönetmen
Aydın Orak
Senaryo
Aydın Orak
Oyuncular
Cansel Elçin, Zeynep Tuğçe Bayat, Nilüfer Açıkalın
Süre
100 dk.

Travmaların en zor yanlarından biri, unutulamıyor olmalarıdır. İnsan; yeryüzüne sıkışmış hissettiği, gitgide her şeyden soyutlandığı dönemlerde acısını geride bırakmanın yollarını arar. Hatırlamamak ile farklı şekillerde hatırlamak, aslında bir bakıma aynıdır. Nitekim, bir şeyi herhangi bir eyleme dönüştürdüğün, kafanda başka bir yere taşıdığın sürece geçmişini kurgularsın. Belki birçokları için sanatın karşılığı da budur: gerçeği yeniden anlamlandırırken onu baştan ele alabilme ihtimali.

3
YAZARIN PUANI
Künye
Yönetmen
Aydın Orak
Senaryo
Aydın Orak
Oyuncular
Cansel Elçin, Zeynep Tuğçe Bayat, Nilüfer Açıkalın
Süre
100 dk.

63. Uluslararası Antalya Altın Portakal Film Festivali’nde Ulusal Uzun Metraj Film Yarışması’nda gösterilen Aydın Orak imzalı Ölü Arının İğnesi, yaşananlara başka bir çerçeve kazandırmaktan sorumlu olan avukat Yusuf’u (Cansel Elçin) odağına alıyor. Yusuf, ihmali sonucunda bir gün bebeğinin ölümüne neden olunca bu kez kendi suçluluğuna yeni bir pencereden bakması gerekir. Hem hâkim hem fail olduğu bu mahkemede bir delil yoktur, kendi vicdan muhasebesine sıkışıp kalmıştır.

Ölü Arının İğnesi filminde adliye koridorunda jandarmaların karşısında cübbesi ve çantasıyla duran Yusuf (Cansel Elçin)

Hatırlatmakla Yetinen Bir Travma Anlatısı

Ölü Arının İğnesi, evlat kaybını kabullenememek üzerine bir hikâye sunsa da, bu çaresizliğin farklı tezahürleriyle ilgilenmiyor. Yusuf ve eşi Ayşe’nin (Zeynep Tuğçe Bayat) hayatına karabasan gibi çöken bu kederin gündelik rutine yansımalarını seyretmiyoruz veya odaklı bir psikolojik boyut göremiyoruz. Yönetmenin çabaladığı tek şey, söz konusu travmayı mümkün olduğunca hatırlatmak oluyor. Ne yazık ki, bu uğraşını ilginç nüanslarla desteklemek yerine, kaba metaforlara ve utanç verici hesaplaşmalara başvuruyor.

Son yıllarda yas temasının bambaşka temsilleriyle karşılaştık. Aslında birçoğu, tıpkı Ölü Arının İğnesi gibi, seyircinin göstereceği savunmasızlığa ve dökeceği gözyaşlarına sığınıyordu. Yine de, kırılgan hafızamızın çalışma şekillerini gerçekten anlamaya çalışan, insan ruhunun derinliklerine inen anlatılar da yok değildi. Aydın Orak‘ın çoğunluktan yana olma nedenini anlamak mümkün olsa da, ana akım kodlardan bile daha eğreti bir anlatıcılık sergilemesine diyecek bir şey bulamıyorum. Zira, karşımızda son yılların en acı verici izleme deneyimlerinden biri var. Siz tepki vermedikçe nasibini zorlayan, tembelliğini yapay katarsislerle örtmeye çalışan bir anlatıyla karşı karşıyayız.

İşin en şaşırtıcı tarafı, derinleşmekten böylesine korkan bir senaryonun tam tersini kanıtlamaya çalışması. Öyle ki, filmde berbat dramatizasyonlarla hazırlanmış yüzleşme anlarında tiratların ve imgelerin rolünü sorgulamamak bir hayli zor. Her biri, ilk gösterildiği andan itibaren bayağı ve gülünç dururken, daha da bariz bir hâl almaya devam ediyor. Özellikle arılar üzerinden kurulan öz yıkım metaforu, Yusuf karakterinde yeni bir kapı aralamadığı gibi, son derece katlanılmaz bir ısrara dönüşüyor. Orak, yas sürecinin doğallığını bile karikatürize etmeyi başararak, hikâyenin içine gömülü olan o ufak insaniyeti de öldürüyor.

Ölü Arının İğnesi filminde bir koridorda ailesiyle bekleyen Yusuf (Cansel Elçin) ve duvar dibinde yere oturmuş Ayşe (Zeynep Tuğçe Bayat)

Senaryonun Kısır Döngüsü

Yerli sinemanın en büyük yaralarından biri, hiç şüphesiz inandırıcılık sorunu. Aynı anda hem dürüst hem yaratıcı olabilen yönetmenlerin sayısı oldukça azaldı. Bunun nedeninin seyirciye ve eski anlatı kalıplarına dair güvensizlikleri olduğu söylenebilir. Fakat bana kalırsa buradaki asıl çelişki, yönetmenlerle kendileri arasında yaşanıyor. Kurgusal anlatının en basit kurallarından biri olan bağlamsal çerçeveyi genişletmek yerine, konsept fikri tekrarlamakla yetiniyorlar. Filme hayat üfleyecek yeni bir boyuta nasıl ulaşacaklarını, ulaştıklarında ise onu nasıl kurgulayacaklarını bilmiyorlar; sadece yerlerinde durup seyirciden bir reaksiyon alabilmeyi umuyorlar.

Ölü Arının İğnesi‘nde temel çatışmayı yalnızca tekrarlamakla yetinen öyle çok sahne var ki: Yusuf’un ikilemi, Ayşe’nin ifadesiz bakışları, adalet sisteminin yozlaşmışlığı, eş dostun çare olmayan tavsiyeleri… Film, bu kısır döngüde sıkışıp kalırken her defasında daha kuvvetli bir çakılma yaşıyor. En çok konuşması gereken karakterlerin susup kaldığı, en az görmemiz gerekenlerinse laf kalabalığı yaptığı bu senaryoda tutarlı hiçbir dinamik yok. Üstüne üstlük, berbat oyuncu yönetimi ve ruhsuz rejiden dolayı, bu sonsuz tekrarın içinde herhangi bir anlam bulmak da imkânsız.

Hayatta bazen her şey yanlış gider. Sanatın görevi ise bu karmaşayı düzene koymaktır. Ancak bunun için temiz bir sayfa ve sivri bir kalem gerekir. Ölü Arının İğnesi‘nde ne yazık ki bunların hiçbiri yok. Aydın Orak, ne üzerini doldurabileceği bir zemin açıyor ne de bu boşluğu anlamlandıracak bir odak yakalıyor. Karşılık almayı beklediği tek şey seyircinin yüreğini sızlatan korkunç bir acıyken, günün sonunda onu bile gülünç bir ısrara çeviriyor. Yönetmenin de hoşlanacağı bayık bir analoji kuracak olursak, arı adeta vızıldayıp duruyor ama bir türlü iğnesini batıramıyor.


Tunahan İbiş‘in diğer yazılarına ulaşmak için buraya tıklayınız.

Daha fazlası için bizi YouTube, X ve Instagram aracılığıyla takip edebilirsiniz.

Kadim Mavi: Bir Suçun Mitolojisi

Düğün Şarkıcısı: Hayallerle Karın Doymaz

TUNAHAN İBİŞ
Gündüzleri bilgisayar mühendisi, geceleri sinema yazarı ve editör.

Kadim Mavi: Bir Suçun Mitolojisi

önceki yazı

Bir Anne Hakkında: Baretin İçinde Yeşeren Umut

sonraki yazı

Yorumlar

Yorumlar kapatıldı.

Bunlar da ilginizi çekebilir