30
YAZARIN PUANI

Son of Saul (2015), Sunset (2018) ve Orphan (2025) gibi filmlerden tanıdığımız Oscar ödüllü Macar yönetmen László Nemes bu kez Moulin ile karşımıza çıkıyor. Dünya prömiyerini 79. Cannes Film Festivali’nde gerçekleştiren film İkinci Dünya Savaşı Fransa’sının direniş liderlerinden Jean Moulin’in yaşamının son günlerinde verdiği mücadeleye odaklanıyor. Senaryosunu Olivier Demengel’in kaleme aldığı eserin oyuncu kadrosunda Gilles Lellouche, Lars Eidinger, Louise Bourgoin, Marcin Czarnik, Max Warburton, Félix Lefebvre ve Hortense de Gromard yer alıyor.

30
YAZARIN PUANI

Holokost dramı ile Birinci ve İkinci Dünya Savaşları’nın getirdiği vahşet, acı ve buhran hakkında yaptığı filmlerle tanıdığımız László Nemes, filmografisini benzer temalar çerçevesinde oluşturmaya devam ediyor. Tarihin belirli dönemlerine ışık tutan yönetmen, “Geçmişe dönmek ve o dönemleri tek bir bireyin gözünden deneyimlemek istiyorum.” diye açıklıyor bu tutumunu. Son of Saul’da (2015) Saul, Auschwitz’deki bir Sonderkommando adı verilen tutsaklardan birisidir. Sunset’de (2018) Birinci Dünya Savaşı’nın öncesinde Budapeşte’de yaşanan toplumsal çöküşü Irisz Leiter’in gözünden izleriz. Orphan’da (2025) İkinci Dünya Savaşı’nın yarattığı kayıplar, bastırılmış gerçeklerin ardında şekillenen bir baba oğul ilişkisine tanıklık ederiz. Bu nedendendir ki Nemes’in sineması, ismini duyduğumuzda doğrudan hayal edebildiğimiz öğelerle doludur. Bu bir yönetmen için avantajlı bir durum olsa da en sükseli yapımı ilk uzun metrajı olan birisi için birtakım muammalar barındırıyor. Zira, perdedeki etki azalıyor veyahut yerinde sayıyorsa akıllarda bu tekrarlamanın bilinçli bir tercihten mi yoksa biçimsel bir sınırdan mı gerçekleştiği sorusu beliriyor. Duygular ne kadar güçlü olursa olsun onu anlatan dilin kapasitesi eğer bir noktada tahmin ediliyorsa anlatının yarattığı etki de haliyle öngörülebilir oluyor.

Nemes, Fransız General Charles De Gaulle’a bağlı gizli ordunun birleştiricisi Moulin’in son günlerini ele alırken sinemasındaki yine benzer öge ve temaları kullanıyor. Bu kez karşımızda savaş suçlusu Nazi Subayı Klaus Barbie’nin sadist işkencelerine karşı ölümü göze alan Fransız Direnişinin liderlerinden Jean Moulin duruyor.

Moulin-Film-Incelemesi-Arakat-Mag-2026-Bir-Film-Laszlo-Nemes-Gilles-Lellouche-Lars-Eidinger-Louise-Bourgoin-Marcin-Czarnik

Korkunun Sesini İşitmek

Bu dünyanın kapsamı gereğince nedensiz bir şiddetten söz edilemez. Şiddetin nedenini öğrendikçe onu neyin mümkün kıldığını anlarız. Ancak şiddetin yarattığı dehşeti ve ardındaki yıkımı anlayacağımız anlamına gelmez bu. Her şiddetin doğrudan açıklaması bile olsa bu gerekçelerin hiçbirisi bize tanık olduğumuz şiddeti anlamaya itmez. László Nemes, şiddeti ekranda sıkıştırır, kimi insanların bir uzvuymuş gibi gösterir. Nedenleriyle ilgilenmeden tarihsel bağlamının içerisinde yansıtır.

Moulin, var olmanın iradesini kırmaya yarayan şiddetin doğurduğu planlı bir tahakkümün hikayesi. Klaus Barbie’nin rahatsız edici işkencelerinin perde arkasında Fransız Direnişi ’ne yönelik tüm bilgileri öğrenme isteği vardır. Moulin, 1943 yılının Alman işgali altındaki Fransa’sının en önemli isimlerdendir. Onun mutlak sessizliği, tüm baskılara rağmen sürdürdüğü direnişi Barbie açısından kontrolsüz bir şiddete dönüşür. Nemes, anlatısını uzun diyaloglar üzerinden kurar. Fransa’nın içerisindeki örgütlenme ağına yönelik bağlamsal yoğunluğun fazla olduğu terimsel bir dil kullanır. Yönetmenin buradaki temel motivasyonu hiç kuşkusuz yine izleyiciyi dönemin birebir misafiri yapma arzusudur.

Moulin, açılışını casus filmini andıran gece yarısı yaşanan paraşütle atlama sekansıyla yapar. Kadrajının içerisine ışık oyunları, dar sokaklar, tren istasyonları, yağmur birikintilerini alır. Jean-Luc Godard’ın Alphaville’ini (1965) andıran görsel kompozisyonlar yaratır. Şehrin sarı ışıkları, dumanlı sokakları içerisinde döneme yönelik bir atmosfer yaratmaya çalışır. Nemes’in önceki filmlerinin de ses tasarımcısı olan Tamas Zanyi şiddeti ve psikolojik baskıyı hissedeceğimiz bir ses derinliğine imza atar. Namludan çıkan silahın ne zaman ateşleneceği, yaklaşan ayak seslerinin tedirginliğini, kapatılan demir hücrelerin yankısını bize kuvvetli bir şekilde aktarır. Korkunun ve hiddetin sesini çıkarır ortaya. Yönetmen önceki filmlerinde olduğu gibi karakterlerin duygu durumunu aktarırken sıklıkla yakın planlara başvurur. Şehri yansıtırken ise bir kuş bakışı edasında tepe açıları sıklıkla kullanır. Nemes’in metin tercihleri gibi biçimci tercihleri de sinemasında daha önce gördüğümüz tercihlerle sunulur.

Moulin-Film-Incelemesi-Arakat-Mag-2026-Bir-Film-Laszlo-Nemes-Gilles-Lellouche-Lars-Eidinger-Louise-Bourgoin-Marcin-Czarnik

Eski Bakışlar, Yüzeysel Diyaloglar

Moulin, tarihin trajik yapraklarından bugüne ulaşan kayda değer bir sayfa gibi gözüküyor olsa da fazlasıyla demodeleşmiş bir bakış açısını benimsiyor. Ele aldığı döneme yönelik motivasyonunu oldukça steril bir o kadar da tekdüze bir yaklaşımla sergiliyor. Anlatı diyaloglarına oldukça güveniyor. Öyle ki, büyük oranda olanları göstermeyi değil söylenilenleri takip etmemizi bizden talep ediyor. Ancak diyalogların basit ve detaycı kurulumu tüm planların önüne geçiyor. Senaryodaki ağdalı ve ağır dil etkileyici olmadığı gibi oldukça zorlama gözüküyor. Bağlamı bulunmayan, karakter gelişimine katkıda bulunmayan kopuk sahnelerin birbiri ardına sıralandığı anlara tanıklık ediyoruz. Bu durum filmin güvendiği kısımların yetersizliğiyle birlikte zincirleme gelişen büyük bir soruna neden oluyor. Zira 2 saat 10 dakikadan oluşan eser; dönem filmi olması, diyalog üzerinden ilerlemesi, kurgunun kopuklaşmasıyla bize istediği duyguyu hissettiremiyor. Yönetmenin düz, klasik ve yüzeysel bakış açısı yetersiz dramasıyla birlikte yeni herhangi bir söz içermiyor.

Anlatı, hikâyeye hâkim olan izleyiciler için finaldeki bilinen işkence aksının haricinde farklı bir beklentiye hitap etmiyor. Moulin, savaş suçlusu Klaus Barbie’nin kötücül davranışları konusunda provokatif bir dili benimsiyor. Onu bir şeytan gibi gösteriyor. Nemes’in Barbie’ye biçtiği rol konusunda bir hedefi olduğunu söylemek mümkün. Ancak bu fikir bile sinemada defalarca karşılaştığımız kötü Nazi askeri temsiliyeti haricinde farklı bir perspektif oluşturmuyor. Metnin yansıttığı şekilde ifade edecek olursak; Moulin’in iyi olanı, Barbie’nin ise kötüyü canlandırması dışında farklı bir boyutunu göremiyoruz karakterlerin.

Anlatı ilk bir saat boyunca Moulin’in ikili ilişkilerine değinirken karakterin izleyiciyle olan etkileşimini es geçiyor. Esasında metnin sınırlılığı da buraya ortaya çıkıyor. Nemes, bir tercih olarak Moulin’i derinleştirmek istememiş olabilir ancak diyalog ağırlıklı bir hikâyenin bu konuda eksik kalması aslında metnin sorunlu yapısını gözler önüne seriyor. Karakteri; dönemin atmosferini, tarihsel durumları aktarmak için bir çeşit paravan olarak kullanıyor. Serpiştirilen tarihsel incelikler ve detaylar o kadar yüzeysel, oturaksız bir şekilde sunuluyor ki yalnızca eklenmek için üstünkörü sıkıştırılmış gibi gözüküyor. Hikâye ne zaman konuşmaya başlasa o aralıklarda tökezliyor. Ne zaman bize bir şeyler göstermeye karar verse o zaman bir nebze daha açıklayıcı olabiliyor. Kapanışta bahsi geçen karakterlerin gerçek hayattaki fotoğraflarıyla birlikte dinlediğimiz metin, tüm filmin yaratamadığı duyguyu ne yazık ki anlık da olsa sağlamayı başarıyor.

Nemes, ele aldığı hikayelerden alışık olduğumuz şekilde izlemesi zor anlar yaratabiliyor. Ancak gerek senaryosu gerek de yönetmenlik melekeleri açısından yeni bir söz içermiyor. Bu yüzden Moulin, yaratıcısı tarafından bize okunmuş klasik ve yüzeysel bir metinden ibaret kalıyor.


Ahmet Duvan‘ın diğer yazılarına ulaşmak için buraya tıklayınız.

Daha fazlası için bizi Youtube, X ve Instagram aracılığıyla takip edebilirsiniz.

Look Back: Geçmişe Dönmenin Yolları

Words of Love: Sahipsiz Bir Gölge

Ahmet Duvan
Psikoloji bölümü mezunu. Sinema üzerine blog yazarı. Film eleştirmeni.

Pale Incense – Steam Next Fest Demo: Sevginin Bedeli

önceki yazı

The Hole, Orion’dan 25 Haziran 2027 Vizyon Tarihi Aldı

sonraki yazı

Yorumlar

Leave a reply

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Bunlar da ilginizi çekebilir