48. Antalya Altın Portakal Film Festivali’nde Güzel Günler Göreceğiz ile En İyi Senaryo ödülünü kazanan senarist ve yönetmen Emre Kavuk, bu yıl dünya prömiyerini festivalde gerçekleştiren yeni filmi Selma ile izleyiciyi dijital dünyanın karanlık yüzüyle buluşturuyor. Görünür olma arzusu, dijital kimlikler ve seyircinin ahlaki sorumluluğu etrafında şekillenen film, tek mekânda geçen hikâyesiyle psikolojik gerilimin sınırlarını zorlarken bireyin kendi benliğiyle kurduğu ilişkiyi de sorguluyor. Arakat Mag olarak Emre Kavuk ile bir araya gelerek Selma‘nın ortaya çıkış sürecini, karakterlerin ardındaki felsefi düşünceleri, filmin görsel dilini ve izleyiciyi de hikâyenin suç ortağına dönüştüren anlatısını konuştuk.

Selma filminde eski eşyalarla dolu geniş salon

Sosyal Medya Artık Bir Sapma Değil, Hayatın Kendisi

Tek mekânda, az sayıda karakterle bir siber cehennem yaratma fikri nasıl oluştu? Selma’nın ortaya çıkış hikâyesi neydi?

Emre Kavuk: Aslında biz her gün binlercesi yaşanan bir cehennemi senaryolaştırdık. Ekrandan kafamızı kaldırıp izlediklerimiz üzerine biraz düşününce fazla bir şey yapmamıza gerek kalmadı. Bu tür hikâyeler her gün, her yerde kaynayıp duruyor. Reels videolarında Selma gibi karakterlerin boy göstermesi de muhtemelen an meselesi. Görün bakın, daha neler olacak. Tek mekân, az karakter meselesine gelince… Bu biçimsel bir tercih değil. Film çekmek isteyen çoğu insanın parası yok maalesef.

Film, dijital platformların yarattığı kimlik krizine güçlü bir vurgu yapıyor. Karakterlerin dijital personaları ve çevrimdışı benlikleri arasındaki kopukluklar, özellikle tanıklık ettiğiniz durumlara veya deneyimlerinize dayanıyor mu?

Emre Kavuk: Öncelikle, bunu bir kimlik krizi olarak tanımlamamaya özen gösterdik. Öyle olsa bile… Çünkü böyle bir tanımlamayla başladığınızda, anlamaya çalıştığınız her şey gözünüze batmaya başlıyor. Belirli bir irtifadan bakmak yerine karakterlerimizle göz hizasında temas kurmak istedik. Bu açı değişikliği sayesinde onları uçuruma yürüyen aptallar olarak görmekten vazgeçip birlikte yolculuk yaptığınız arkadaşlarınız olarak kabul ediyorsunuz. Sosyal medya, insanların birbirleriyle ilişki kurma biçimini değiştirdi. Bu artık bir sapma değil, hayatın kendisi. Kabul etsek iyi olur gibimize geliyor. Özellikle tanıklık ettiğimiz deneyimlere mi dayanıyor… Evet.

Filmde daha çok karakter odaklı anlatım dikkat çekiyor. Özellikle yakın plan çekimlerinde Neslihan, Aslı ve Berna karakterlerinin mimiklerini, nefes alışverişlerini gösteren anlar ön planda. Bu tercihin arka planında nasıl bir görsel dilin yansımasını görüyoruz?

Emre Kavuk: Özellikle bir önceki filmimde kamera olarak karakterlerime hep mesafeli durmuştum. Bu bilinçli bir tercih, belki de arayıştı. Sonra bunun istediğimi yansıtmadığını düşündüm ve “Selma” filmini farklı bir anlayışla ele aldım. Filmin çekimleri başlamadan önce yakın plan çalışacağıma karar vermiştim. Bu kararın temelinde, filmin ana meselesinin zaten yüzle ve yansımayla ilgili olması yatıyor. “Selma” bir ikiz, bir persona, bir “öteki benlik” hikâyesi. Karakterlerin yayında takındığı kimlik ile gerçek benliği arasındaki kayma, ancak bu şekilde daha iyi ifade edilebilir diye düşünüyorum. Bunun yanında “Selma” bir gerilim filmi ama biz büyük numaralara, ses oyunlarına ya da gösterişli efektlere yaslanmadık. Gerilimi kurmanın en dürüst yolu bana göre karakterin yüzünde olup bitene güvenmekti.

Selma filminde karanlıkta yukarı bakan genç kadın

Üçünün de İstediği Aslında Tanınmak

Filmde, etkileşim ve tanınırlık uğruna diğer insanların zayıflıklarından yararlanmaya çalışan karakterlere aslında oldukça aşinayız. Buna rağmen, ayırt edici yönleriyle özgün bir kimlik kazanıyorlar. Bu karakterlerin iç dünyasındaki katmanlılığı seyirciye aktarabilecek oyuncuları seçerken hangi unsurları ön planda tuttunuz?

Emre Kavuk: Hegel’in insanın öz-bilincinin ancak başka bir öz-bilinç tarafından tanındığında var olduğu ve bu tanınmanın bir mücadeleyle kazanıldığı fikrini ilk okuduğumuzda oldukça şaşırdık. Laf aramızda kulağa biraz basit geliyordu. Sonra bir baktık ki Rousseau’dan bu yana sayısız düşünür bu konuya kafa yormuş. Axel Honneth’in kitabının adı bile meseleyi özetliyor: Tanınma Uğruna Mücadele. Kaldı ki tanrılar bile bu arzudan azade değil. Biz kim oluyoruz.

Üç kadın karakterimizi bu bakışla kurduk ve onları şeytanlaştırmak istemedik. Üçünün de istediği aslında tanınmak. Aslı için para bir şey ifade etmiyor, “Ya ünlüsündür ya da hiç.” diyor. Berna parayı bir kurtuluş yolu olarak görüyor. Neslihan ise ekranda değil sahnede, bir oyuncu olarak görülmek istiyor. Seçmede ona yeteneği değil takipçi sayısı soruluyor.

Oyuncu seçiminde de bu katmanları taşıyabilecek isimler aradık. Neslihan’ın kendisi de bir oyuncu, üstelik yayında bambaşka birine dönüşüyor. Oyuncumuzdan bu iki yüz arasındaki geçişi seyirciye hissettirmesini bekledik. Aslı’da neşenin altındaki kırılganlığı, Berna’da sertliğin altındaki çaresizliği bir anda görünür kılabilecek oyuncular aradık. Seyircinin onları yargılamadan önce bir an kendini onlarda görmesini istedik.

Neslihan karakterinin, hayatı tehlikede olan arkadaşına yardım ederken aynada kendisiyle karşılaşmasının ardından canlı yayına başlaması dikkat çekiciydi. Ayna metaforunu karakterin kendiyle yüzleştiği bir eşik olarak mı kullandınız, yoksa daha geniş bir dramatik çatışmayı mı temsil ediyor?

Emre Kavuk: Aslında, Neslihan’ın asıl kırılma noktası bir önceki sahne. Aynadaki görüntüsünün ondan bağımsız hareket edip ona güldüğü an. René Girard’a göre arzularımız özerk değildir, bir modeli taklit ederek arzularız. Neslihan’ın modeli ise yayında yarattığı persona. O görüntü gibi olmak istiyor, onu taklit ediyor ve izleyiciler bu taklidi her an besliyor. Taklit ilerledikçe özneyle model arasındaki mesafe kapanıyor ve ikisi birbirinin ikizine dönüşüyor. O yüzden ayna hem bir eşik hem de filmin bütününe yayılan bir çatışma. Neslihan’ın seçmede okuduğu William Wilson metninden Selma’nın ikiz hikâyesine kadar film baştan sona öteki-ben, yani ikiz fikri üzerine kurulu. Ayna, Neslihan’ın kendisiyle personası arasındaki mesafenin ortadan kalktığı yer.

Selma filminde banyo kapısından bakan genç kadın

İzlediğim Şeyin Suçuna, İzleyerek Ne Kadar Ortağım?

Filmde Alzheimer hastası sanılan yaşlı bir katil ve kapalı mekânda giderek derinleşen bir kedi-fare oyunu gibi beklenmedik bir karakter ve yüksek gerilimli anlatım var. Bu sıra dışılık, sizin sinemanızda bundan sonra da sürdürmek istediğiniz bir yönelim mi?

Aynen öyle.

Kamera, ses, ritim gibi biçimsel tercihleriniz Selma’nın gerilim tonunu nasıl şekillendiriyor? Seyirci bu tekinsiz dünyada nasıl bir konumda?

Emre Kavuk: Açık söylemek gerekirse, filmi çekerken bildiğim şeyler olduğu kadar bilmediğim şeyler de vardı. Gerilim ve korku türünü seven biriyim ama çekmek bambaşka bir şeymiş. Yaptıklarımın yarısı bilinçli tercihlerdi, diğer yarısı ise arkadaşlarımın katkısıyla şekillendi. Filmin ritminde Kurgu Yönetmenimiz Naim Kanat’ın benden çok daha fazla emeği var. Hayal ettiğimin kat be kat üstünde bir atmosfer kuran Görüntü Yönetmenimiz Türksoy Gölebeyi’nin etkisini de ayrıca söylemem gerek. Filmin müziklerini yapan Okan Kaya’yı da bu listeye dahil etmeliyim. Yani film bu soruda anlattığınız şeyleri bir bütün olarak başarabildiyse, bu ortak aklın ürünüdür diyebilirim.

“Seyirci nasıl bir konumda?” sorusu bana biraz iddialı geliyor, o yüzden sadece kendi bakışımı paylaşayım. Benim için seyirci, telefon ekranından akan yorumları yazanlardı. Karakterlerin canlı yayınındaki izleyiciler “devam”, “kokla”, “odaya girin” diyerek hikâyeyi ileri taşıyan insanlardı. Ben de filmin seyircisini bu konuma yerleştirmek istedim: bakan, bekleyen ve daha fazlasını isteyen taraf.

Neslihan, anlatı boyunca “kötü tarafa teslim olmamak” için çabalıyor gibiydi. Karakterin varlığı sizde nasıl bir anlam taşıyor ve onun üzerinden hangi çatışmayı netleştirmek istediniz, merak ediyorum.

Emre Kavuk: Her film bir karakterin gözünden anlatılır ya, bir de seyircinin o karakterle özdeşlik kurması gerektiğine dair bir kabul vardır. Bizim filmimizde bu kişi Neslihan. Yani onun “kötü tarafa teslim olmamak” için gösterdiği çaba, sinemanın aşkına. Yoksa Neslihan, Berna’dan, Aslı’dan, Selma’dan ne daha temiz ne de daha vicdanlı.

Filmde, canlı yayındaki kişilerin interaktif bir şekilde aslında hikâyeye katıldığını görüyoruz (çiğ yumurta yeme talepleri vs.). Aslında seyircinin de yaşananların ahlaki sorumluluğunu taşıyan bir suç ortağına dönüştüğünü söyleyebilir miyiz?

Emre Kavuk: Kötülüğün, avucumuzdaki ekranda, izlenmenin verdiği meşruiyetle serpildiği zamanlar size de ilginç gelmiyor mu? “İzlediğim şeyin suçuna, izleyerek ne kadar ortağım?” sorusu da buradan çıkıyor. Bir “sosyal medya korkusu” ya da basit bir “dark web dehşeti” anlatma tuzağına düşmemek için çok uğraştık. Bilakis, günümüzün en sıradan suç ortaklığı mekanizmasını görünür kılmak istedik. Bu anlamda Selma, bir cinayet hikâyesinden çok, seyircinin kendi konumunu sorgulamasına yönelik bir girişim.

Son olarak, Selma filminin bundan sonraki projeleriniz için açtığı bir yol var mı? Gerilim ve toplumsal meseleleri buluşturan yeni anlatılar görebilir miyiz?

Emre Kavuk: İnşallah.


Fatma Kıpçak‘ın diğer yazılarına ulaşmak için buraya tıklayınız.

Daha fazlası için bizi Youtube, X ve Instagram aracılığıyla takip edebilirsiniz.

Selma: Öteki Senden Kaçamazsın

Hakikatin Ölümü: Ertelenen Bir Hesaplaşma

Fatma Kıpçak
Sinema ve edebiyat tutkunu.

    Selma: Öteki Senden Kaçamazsın

    önceki yazı

    Your Mother Your Mother Your Mother: Keder, Çaresizlik, Öfke

    sonraki yazı

    Yorumlar

    Leave a reply

    E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

    Bunlar da ilginizi çekebilir