Yönetmen Ivan Salatić, Wondrous Is the Silence of My Master ile yalnızca tarihsel bir kesiti yeniden kurmakla kalmaz; aynı zamanda o tarihin nasıl anlatıldığına da müdahale eder. Kendi ifadesiyle, “tutucu, ataerkil ve modern dünyayla hep kavgalı 19. yüzyıl zihniyetine meydan okuma” amacı taşıyan Wondrous Is the Silence of My Master, dünya prömiyerini Rotterdam Film Festivali’nde yaparak bu alternatif tarih okumasını festival sinemasının estetik diliyle buluşturur. Daha açılış sahnesinde, izleyiciyi The Turin Horse’u hatırlatan eski ve yıpranmış bir evin içine yerleştirir. Bu ilk an, filmin “ağır, durağan ve zamandan kopmuş dünya” tasvirini baştan belirler.
19. yüzyıl Karadağ’ı… Şair ve din adamı Morlak önderliğindeki aşiretler, ortak düşmanlarına karşı uzun yıllardır birlikte savaşmaktadır. Ancak Morlak’ın ağır bir hastalığa yakalanmasıyla bu mücadele kesintiye uğrar; Morlak, kızı ve iki sadık hizmetkârıyla birlikte vatanını geride bırakarak İtalya’nın güneyindeki izole bir eve çekilir. Savaşın yerini bu kez bekleyiş, sadakatin yerini ise giderek yoğunlaşan bir paranoya alır. Özellikle Djuko’nun, efendisinin yaklaşan ölümüne karşı geliştirdiği takıntılı bağlılık, anlatının merkezine yerleşir.
Bu yazı, Wondrous Is the Silence of My Master hakkında spoiler içerebilir.

Görüntünün Kurduğu Dünya
Wondrous Is the Silence of My Master daha ilk dakikalarından itibaren sinematografisiyle kendini kabul ettirir. Işık kullanımı, yansımalar, geniş açılı kadrajlar ve sahne tasarımı, izleyiciyi sürekli diri tutar. Özellikle zemine düşen keskin renkli ışıklar ve kırmızı ile mavinin çarpıştığı anlar, yalnızca estetik bir tercih yerine, sahnenin duygusal tonunu belirleyen birer unsur hâline gelir. Bu ışık, karakterlerin iç dünyasını dışa vurur; gerçekliği kırarak sahneyi neredeyse soyut bir düzleme taşır.
Filmin mekân kullanımı da aynı ölçüde etkileyici. Duvarlardaki detaylı desenler, freskler ve büyük ölçekli tablolar, anlatının aktif parçalarıdır. Karakterler, çoğu zaman bu sanat eserlerinin önünde konumlandırılır ve bu anlarda insan figürü geri çekilirken mekân baskın hâle gelir. Bu tercih, bireyin tarih karşısındaki küçüklüğünü ve edilgenliğini görsel olarak hissettirir.
Bazı sahneler adeta bir tablo gibi kuruludur. Kadrajın titizliği, ışığın yönü ve karakterlerin yerleşimi, filmi izlenen bir anlatıdan ziyade bakılan bir sanat nesnesine dönüştürür. Bu anlamda film, görüntü aracılığıyla düşünce üretmekle ilgilenir. Görüntü, burada bir araç değil, doğrudan anlatının kendisidir.

Sessizlik, Şiddet ve Temsil
Filmin dünyasında sessizlik kadar şiddet de belirleyici bir rol oynar. Ancak bu şiddet yalnızca fiziksel değil, aynı zamanda temsil üzerinden kurulan bir şiddettir. Türklerin filmde konumlandırılış biçimi, bu temsilin en açık örneklerinden biridir. Ötekileştirme amaçlı ifadeler, düşmanı yalnızca bir karakter olarak değil, neredeyse atmosferin içine yayılmış bir tehdit olarak kurar.
Bir sahnede bir askerin yaralı Türk askerinin kafasını kesip ustasına sunmak istemesi, bu düşmanlık anlatısını somutlaştırır. Ancak bu eylemin bile geri çevrilmesi, filmdeki güç ilişkilerinin daha karmaşık bir yapıya sahip olduğunu gösterir. Şiddet burada yalnızca bir sadakat göstergesi değil, aynı zamanda anlamsızlaşan bir ritüele dönüşür.
Bu noktada Wondrous Is the Silence of My Master, tarihsel anlatıyı sorgulama iddiası taşırken, aynı zamanda bu anlatının içindeki ötekileştirme dilini de yeniden üretir. Bu durum, filmi politik bir zemine taşır; ancak bu zemin her zaman derinleştirilmez. Temsil meselesi, açılan bir kapı olarak kalır, fakat çoğu zaman tam anlamıyla içeri girilmez.

Yavaşlığın Sınırları ve Finalin Darbesi
Filmin en tartışmalı yönlerinden biri, tercih ettiği aşırı yavaş tempo. Yaklaşık 90 dakikalık süresine rağmen, film zaman zaman izleyiciyi zorlayan bir ritim kuruyor. Diyalogların olduğu anlarda bile hissedilen bu durağanlık, bazı sahnelerde yoğun bir atmosfer yaratırken bazı anlarda ise hikayeden kopmanıza yol açıyor. Film, sabır talep eden bir deneyime dönüşüyor; ancak bu sabır her zaman karşılığını bulmuyor.
Bu nedenle ortaya belirgin bir çelişki çıkıyor: Görsel olarak son derece güçlü, teknik açıdan etkileyici ve estetik olarak rafine bir film; fakat Salatić aynı ölçüde sürükleyici bir anlatı kurmakta zorlanıyor. Kurulan atmosfer tek başına yeterli olmuyor; izleyiciyi taşıyacak dramatik yapı yer yer eksik kalıyor. Tüm bu birikim, finalde ani ve sert bir kırılmayla yoğunlaşıyor. Djuko’nun hasta yatağındaki ustasını boğarak öldürmesi, filmin en çarpıcı anı olarak öne çıkıyor. Bu sahne, film boyunca biriken sessizliğin aslında ne kadar bastırılmış bir gerilim taşıdığını açığa çıkarıyor.
Finalde beliren “bunun bir sönsöz olmadığı” ifadesi ise bu hikâyenin tamamlanmadığını, yalnızca kesildiğini hissettirir. Film, büyük bir kapanış yapmadan başladığı gibi biter. Bu tercih, bir yandan filmin kurduğu atmosferle uyumlu bir kapanış sunarken, diğer yandan anlatının zaten dağınık olan yapısını daha da belirsiz hâle getirir. Wondrous Is the Silence of My Master, görsel olarak güçlü ve yer yer etkileyici anlar barındırsa da, bu parçaları bir araya getiren yeterince sağlam bir anlatı kurmakta zorlanır. Geriye ise, akılda kalan güçlü imgeler ve tam anlamıyla karşılığını bulamayan bir potansiyel kalır.
Hüseyin Çakır‘ın diğer yazılarına ulaşmak için buraya tıklayınız.
Daha fazlası için bizi Youtube, Twitter ve Instagram aracılığıyla takip edebilirsiniz.





















Yorumlar