İş hayatında insanları birçok sürpriz bekler. Uzun çalışma saatleri, işinizi iyi yapmanıza rağmen sürekli değişen kararları yönetmek gibi gereklilikler olumsuz sürprizler arasında yer alır. Hissettiğiniz yetersizlik sizi sararak işinizi kimliğiniz haline getirir. Çalıştıkça kurumun kültür ve değerlerini benimser, kendinizinkini unutmaya başlarsınız. Korumaya çalıştığınız benlik ve o güne kadar pusulanız olan değerleriniz önemini yitirmeye başlar. Günün sonunda alacağınız takdire, kazanacağız başarıya odaklanırsınız. Oysa hiçbiri kesin değildir.
Önce gerekeni yapmanı, sonra ödülü alacağını söyleyen sistemin yarattığı güvensizliğe teslim olursun. Hiçbir şeyin garantisi olmadığı gibi, dengeler de pamuk ipliğine bağlıdır. Bir gün el üstünde tutulurken diğer gün yanlış bir kararınız gölgeye dönüşmenize neden olur. Bu çetrefilli rol, iş dışında olduğunuz insanı yutmaya başlar. Rolleriniz arasında sekerken hızınız yavaşlar ve en korktuğunuz halinize dönüşürsünüz.
Stéphane Brizé’in ilk gösterimini 83. Venedik Uluslararası Film Festivali’nde yapan son filmi A Good Little Soldier, 43 yaşında bekâr bir annenin yeni başladığı işte benliğini yitirişini izler. Festivalden En İyi Senaryo da dahil dört ödülle ayrılan film, Stéphane Brizé’nin Trilogy of Work olarak anılan üçlemesi ile tematik ortaklık taşır. Brizé, hırslı Clara karakteri için Out of Season (2023) filminde çalıştığı Alba Rohrwacher’ı, CEO karakteri içinse uzun yıllardır iş birliği yaptığı Vincent Lindon‘ı tercih eder. Yönetmen ile oyuncuların daha önce çalışmalarından doğan rahatlık, A Good Little Soldier’ı birçok açıdan akılda kalan bir filme dönüştürür.

Sonu Başından Belli
İş hayatında fikrini ilk defa dile getirip sürecin sorumluluğunu üstlenmek müthiş bir heyecan yaratır. Ortaya attığın fikir, bir anda sana ait bir proje haline gelir. Her detayı özenle tasarlar, sorulacak sorulara hazırlık yaparsın. Sunum günü beğenileceğini umar, diğer yandan da öyle olacağına dair kibirli bir özgüven taşırsın. A Good Little Soldier, kendini göstermek isteyen Clara’nın projesini sunduğu böyle bir toplantıyla açılıyor. Uzun ve dikkat çekici sahnede kamera önce fikrin nasıl uygulandığına, sonra övgü dolu sözlere yer veriyor. Temponun yükseldiği bu ana eleştiriler ve yıkım eşlik ediyor. CEO’yu canlandıran Vincent Lindon’ın söze girdiği andan itibaren havası değişen sahne, herkesi sessizliğe itiyor.
Fikre onay veren kişinin sonucu gördükten sonra kurduğu cümleler, her şeyi tepetaklak ediyor. En başta da Clara’nın özgüvenini. İdealist karakterine rağmen, eleştirileri kabul ederken içindeki hırs, kaygı ile birleşerek Clara’yı başlangıç noktasına döndürüyor. Öfkelenmekle ya da fikrini savunmakla vakit kaybetmiyor. Aldığı yönlendirme, kendini kanıtlama ihtiyacıyla birleşerek bekleneni yapmasını sağlıyor. Harekete geçiyor, yeni bir brief oluşturup onu hayata geçirmenin yollarını arıyor. Görüyoruz ki, karakter strese, eleştiriye ve baskıya dayanıklı; üstelik işinde de deneyimli. Ancak filmin dramatik tonunu belirleyen bu ilk sahne, Clara’nın üstüne uydurmaya çalıştığı rolle arasındaki mesafenin giderek açılacağını hissettiriyor. Karşılaştığı her durum, ona isyan etme şansını tekrar tekrar sunarken o ise sistemin en iyi dişlisi olmakta ısrar ediyor.

Herkesi Aynı Anda Memnun Edemezsin
İnsan Kaynakları departmanı, çalışanlar ile şirketin çıkarları arasındaki dengeyi korur. Şirketin büyüme hedefine uygun çalışanların bulunması kadar, çalışanların güven ve uyum içinde çalışmasını da sağlar. Clara’nın pozisyonu bu cambazlığı gerektirir. Kendisini sorgulamasına neden olacak çatışma tam olarak buradan doğar: Bir yöneticinin mobbing‘i hangi şartlar altında görmezden gelinir? Çalışan, performans hedeflerinin gerisinde kaldığında mı? Yoksa söz konusu yönetici, yeri doldurulamaz bir çalışan olduğu için mi? Clara, her şeyin kanıtlarla ortaya konulabildiği bir ortamda hakkı yenenden yana olmak ister. Değerleri ve etik anlayışı çerçevesinde aldığı inisiyatif, karakteri çözülmesi zor bir düğümün ortasına bırakır.
Bazı kurumların herkesin bildiği ama kimsenin konuşmadığı kuralları vardır. Oysa Clara gibi yeni gelenler, “Bunun böyle olması doğru değil.” demeye cesaret eder. Kısa sürede gösterilen durumun normal olduğu, insanların bile bile göz yumduğu ortaya çıkar. Gösteren ise ayıplanır. Clara, “uyum sağlamak” ile “yol yakınken vazgeçmek” arasında seçim yapmak zorunda kalır. Başarı hırsı ve ne olursa olsun devam etme arzusuyla uyum sağlar. Kendisiyle çatışmak pahasına yanlış olduğunu işaret ettiği gerçekleri örtbas eder. Dansı andıran manevraları, A Good Little Soldier’ın dramatik zeminini sürdürür.
Clara, bir yandan da departmanının sorumlu olduğu göstermelik faaliyetleri hayata geçirir. Çalışanları kaynaştırmak üzere çağırdığı eğitmen, herkesten son günlerde onu memnun eden bir şeyi söylemesini ister. Soruya cevap veren kişiler, iki elini aynı anda “deli” der gibi sallar. Bu hareket alkış yerine geçer. Böyle bir talebi yerine getirmek, tüm tuhaflığına rağmen normalmiş gibi gözükür. Bu bağlamda A Good Little Soldier, eleştirdiği yapıyı alttan alta alaya alarak sunar. Zaten göstermelik cevapları, göstermelik şekilde takdir eden düzen, deliliğe uyum sağlamayı reddeden kişileri dışlar. Seyirci, Clara’nın aklı başında biri olarak yapının çatlaklarını görüp kapatma çabasının dönüşümünü takip eder; kademe kademe bu deliliğe teslim olur.

Giderek Yiten Ahenk
Doğru söyleyenin dokuz köyden kovulduğu bu düzenin dışında Clara’nın ebeveyn rolü bekler. Oğlundan uzakta yeni bir hayata alışmaya çalışan Clara, ona yüklenen baskıların arasında oğluna gerçek anlamda ilgi gösteremez. Dahası, tahammülü giderek zayıflar. A Good Little Soldier’ın en büyük kırılımı, Clara görüntülü konuşma sırasında oğluna ödevinde yardım ettiği sırada yaşanır. Maalesef gün içerisinde sesini çıkaramadığı tüm itirazları ve karşı gelemediği talepler karşısındaki sessizliği, çığ olup oğluna doğru akar. Sesi, oğluna yapamadıkları için çıkışırken bir bumerang gibi kendisine de döner. Adeta ona bağıran ya da sessizliğiyle cezalandıran CEO’ya dönüşür. Böylece oğlunun çözemediği matematik problemi, devam eden içsel gerilimin dışa taşmasına neden olur.
Başta işi kadar önemli olan annelik, zamanla yan rol halini alır. İşin hayatında kapladığı alanın artmasıyla annelik benliğinden eksilir. İşteyken kontrolünü kaybetmemek için harcadığı enerji, beklemediği bir anda tükenir. Olmak istemediği her şeye dönüşür: Mobbing uygulayan yönetici, hak yiyen iş veren, anlayışsız ebeveyn. Boşandığı eşiyle yaptığı konuşmada oğlunun onu çok sevdiğini ama ondan korktuğunu öğrenir. Clara da yaptığı işi çok sevmesine rağmen, inisiyatif almaktan korkan biri haline gelir. İşi, gündelik yaşamını ele geçirerek rolleri arasında denge sağlamasını, ahenkle sekmesini engeller.
Alba Rohrwacher’ın mükemmel oyunculuğu, Clara’nın beklentiler arasında giderek kendini kaybeden ruh halini çok iyi yansıtır. İş hayatının pasif agresif atmosferinde emeği görmezden gelinmeye başlar. Sıkça yaşanan ama pek azı konuşulan bu gibi şiddet biçimleri, Stéphane Brizé’nin kamerasında gerçekçi biçimde hayat bulur. Clara’nın tahammülünün zayıflayışını incelikli biçimde aktaran senaryo, kahkaha attıran son derece gerçekçi birkaç sahneyi unutulmaz kılar. Venedik Film Festivali’nde kazandığı senaryo ödülünün yanı sıra, En İyi Kadın Oyuncu Ödülü’nü de hak eden bir performans sergileyen Alba Rohrwacher’i beyaz perdede izlemek isterseniz A Good Little Soldier’ı Filmekimi’nde yakalamanızı öneririm.
Burcu Demirer‘ın diğer yazılarına ulaşmak için buraya tıklayınız.
Daha fazlası için bizi Youtube, X ve Instagram aracılığıyla takip edebilirsiniz.




















Yorumlar