Bir yönetmenin en güçlü yanı, en büyük zaafına dönüşebilir mi? Andrew Haigh’in Weekend (2011) filmi, iki insanın kısa süreli yakınlaşmasını gündelik konuşmaların ve küçük tereddütlerin içinden olağanüstü doğal bir ilişkiye dönüştürüyordu. 45 Years (2015), onlarca yıllık bir evliliğin nasıl birkaç gün içinde sarsılabileceğini gösterirken büyük yüzleşmelerden çok, karakterlerin birbirlerine artık eskisi gibi bakamamalarına güveniyordu. All of Us Strangers (2023) ise yas, yalnızlık ve geçmişle hesaplaşma gibi ağır meseleleri gerçeklikle hayaletler arasında dolaşan bir anlatıya taşıyarak yönetmenin belki de en yoğun duygusal deneyimini yaratıyordu. Bu filmlerin ortak özelliği, anlatılarındaki sadeliğin altında çok daha karmaşık bir insanlık deneyimi barındırmalarıydı. Haigh, karakterlerinin söylemediklerine güveniyor, seyircinin o boşlukları doldurmasına izin veriyordu. Az şey anlatmak, az şey hissettirmek anlamına gelmiyordu.
2026 yapımı A Long Winter da aynı sinemasal anlayışın devamı gibi görünüyor. Bastırılmış duygular, aile içindeki çatışmalar, ifade edilemeyen arzular ve yalnızlık yeniden anlatının merkezinde. Ancak bu kez yönetmenin alışıldık ölçülülüğü, önceki filmlerindeki yoğunluğa ulaşamıyor. Yaklaşık iki saat boyunca ağır ağır ilerleyen hikâye, sabrımızın karşılığını yeterince veremiyor. Üstelik sorun filmin yavaşlığında değil. Haigh’in kariyeri, yavaşlığın başlı başına bir kusur olmadığını gösteren örneklerle dolu. Asıl mesele, geçmişte en büyük gücü olan bu anlatım tercihinin burada neden aynı ölçüde işe yaramadığı. A Long Winter, yönetmenin sinemasını özel kılan sadeliğin hangi koşullarda derinlik yaratabildiğini, hangi koşullarda sıradanlığa dönüşebildiğini yeniden sorgulatıyor.
Bu yazı A Long Winter hakkında spoiler içermektedir.

Sessizliğin Taşıyamadığı Hikâye
İrlandalı yazar Colm Tóibín’in aynı adlı eserinden uyarlanan A Long Winter, bizi 1950’lerin Colorado’suna, dağların arasında yaşayan bir ailenin evine götürüyor. Fred Hechinger’ın canlandırdığı Mike, babası Lester (Ebon Moss-Bachrach), annesi Louise (Caitríona Balfe) ve kardeşi Tommy (Kit Connor) ile birlikte dış dünyadan oldukça yalıtılmış bir hayat sürdürüyor. Tommy’nin Kore Savaşı için evden ayrılmasının ardından aile içindeki gerilimler belirginleşiyor. Louise’in alkolle ilişkisi ve evliliğinde biriktirdiği mutsuzluk giderek görünür hâle geliyor. Bir kar fırtınası sırasında ortadan kaybolması ise geride kalanların yaşamını değiştiriyor.
Anlatı başlangıçta güçlü bir dramatik olanağa sahip. Bir kadının kayboluşu, onun ailesi tarafından ne kadar tanındığı sorusunu beraberinde getiriyor. Mike annesini aradıkça, onun hakkında bildiğini sandığı şeyleri de yeniden değerlendirmek zorunda kalıyor. Lester’ın kurduğu hayatın oğulları için ne anlama geldiğiyle Louise için ne anlama geldiği aynı değil. Aileyi bir arada tutan düzen, o düzenin devamını sağlayan kişi için bir tür kapatılmaya dönüşmüş olabilir. Ne var ki film, bu çatışmaları beklediğim ölçüde derinleştiremiyor. Lester’ın katı erkeklik anlayışı, Louise’in sıkışmışlığı ve Mike’ın kendisini ifade etmekteki güçlüğü, daha ilk aşamalardan itibaren oldukça belirgin. Louise’in içkiye sığınması, kasabadaki kısa kaçışları ve evliliğine ilişkin huzursuzluğu, karakterin mutsuzluğunu anlamamıza yardımcı oluyor. Ancak bu ayrıntılar biriktikçe onun hakkında yeni sorular üretmekten çok, önceden sezdiğimiz bir durumu doğruluyor.
Oysa 45 Years’ta geçmişten gelen tek bir bilgi, bir evliliğin bütün anlamını değiştirebiliyordu. Charlotte Rampling ve Tom Courtenay’in canlandırdığı çiftin ilişkisini her yeni sahnede yeniden değerlendirmek zorunda kalıyorduk. A Long Winter’da ise karakterlere ilişkin bilgiler arttıkça onları daha karmaşık insanlar olarak görmeye başlamıyoruz. Anlatı, çoğu zaman ilk izlenimlerimizi güçlendirmekle yetiniyor. Burada sadeliğin sınırları üzerine düşünmek gerekiyor. Bir karakterin suskunluğu, iç dünyasının zenginliğini kendiliğinden kanıtlamaz. Sessizliğin ardında ne bulunduğunu doğrudan açıklamak zorunda değiliz elbette; fakat karakterin davranışları, ilişkileri ve çelişkileri aracılığıyla o dünyayı sezebilmemiz gerekir. Mike’ın annesini aramaya devam etmesiyle babasının kaybı giderek kabullenmesi arasında başlangıçta anlamlı bir karşıtlık kuruluyor. Ancak bu iki farklı tutum, anlatı ilerledikçe karakterlerin iç dünyalarına ilişkin yeni şeyler keşfetmemizi sağlamıyor. Film, aralarındaki mesafeyi korurken bu mesafenin ardındaki duyguları yeterince derinleştiremiyor. Üstelik anlatının giderek Mike’ın kişisel dönüşümüne yönelmesiyle Louise’in kayboluşunun yarattığı ilk gerilim de biçim değiştiriyor. Aile dramından bireysel özgürleşme hikâyesine uzanan bu geçiş, kendi başına sorunlu değil. Sorun, filmin bu iki damar arasında yeterince güçlü bir dramatik ilişki kuramaması.
Haigh’in önceki filmlerini özel kılan, karakterlerinin beklenmedik tepkileriyle bizi zaman zaman şaşırtabilmesiydi. Burada ise karakterleri tanıdıkça onların nereye varacağını daha kolay tahmin ediyoruz. Anlatının ağır temposu da bu öngörülebilirliği giderek daha belirgin hâle getiriyor.

Manzaranın Ötesine Geçememek
A Long Winter’ın uluslararası eleştirilerinde en çok övülen unsurlardan biri André Turpin’in görüntü yönetimi. Karlı dağlar, ufka uzanan beyazlıklar, ormanların arasına sıkışmış evler ve sert doğa koşulları, kuşkusuz etkileyici bir coğrafya sunuyor. Ancak benim filmle ilgili en büyük hayal kırıklıklarımdan biri de burada ortaya çıkıyor.
Görüntüleri etkileyici bulmakla onları özgün bir sinemasal tercih olarak değerlendirmek arasında önemli bir fark var. A Long Winter’ın görsel dünyası bana fazlasıyla konvansiyonel, hatta yer yer demode geldi. Karla kaplı dağların karşısında küçülen insan figürleri, dışarıdaki uçsuz bucaksız coğrafyayla evin içindeki sıkışmışlık arasında kurulan karşıtlık ve doğanın insanı yalıtan bir güç olarak sunulması, sinemada oldukça tanıdık tercihler. Elbette tanıdık bir görsel repertuvardan yararlanmak başlı başına kusur değil. Önemli olan, bu görüntülerin anlatıya ne kattığı. Mike’ın annesini aramak için çıktığı yolculuklarda kışın fiziksel güçlüğünü hissedebiliyoruz. Dağların büyüklüğü ve karın yarattığı engeller, arayışın umutsuzluğunu somutlaştırıyor. Fakat benzer görüntüler tekrarlandıkça bu coğrafya, karakterin iç dünyasını yeni açılardan görmemizi sağlayan bir araç olmaktan uzaklaşıyor. Doğanın ihtişamı ile insanın yalnızlığı arasındaki ilişkinin sürekli yeniden kurulması, bir süre sonra filmin en öngörülebilir biçimsel tercihine dönüşüyor.
Haigh’in Cineuropa’ya verdiği söyleşide anlattıkları bu açıdan ilginç. Yönetmen, filmin geleneksel bir dönem draması gibi görünmesini istemediğini, 1950’leri gerçekçi ama aynı zamanda rüyayı andıran bir atmosfer içerisinde yeniden kurmaya çalıştığını belirtiyor. Mike’ın başlangıçta çevresine kapalı olan bakışının zamanla genişlemesini, görüntü yönetimiyle de hissettirmeyi amaçladığını söylüyor. Bu yaklaşımın arkasındaki düşünceyi anlayabiliyorum. Ne var ki niyetin kendisi, ortaya çıkan görüntülerin özgünlüğünü garanti etmiyor. Benim gördüğüm, rüyayla gerçeklik arasında kendisine özgü bir alan yaratan bir sinemadan çok, klasik dönem dramalarının estetik alışkanlıklarına yaslanan bir anlatım. Film, karakterin içsel dönüşümünü görselleştirmek için genişleyen manzaralara başvuruyor ama bu görsel genişleme, duygusal açıdan aynı ölçüde karşılık bulmuyor.
Jane Campion’ın The Power of the Dog (2021) filminde de sert doğa koşulları, erkeklik ve bastırılmış arzu anlatının merkezindeydi. Ancak Campion, coğrafyayı karakterlerin güç ilişkilerini ve birbirlerine yönelttikleri bakışları sürekli değiştiren bir unsura dönüştürüyordu. Manzaralar yalnızca psikolojik durumları temsil etmiyor, onları algılayışımızı da etkiliyordu. A Long Winter ise benzer tematik karşıtlıkları çoğunlukla daha doğrudan bir görsellikle karşılıyor.
Bütün bu eleştirilerime rağmen filmin hakkını teslim etmem gereken bir isim var: Fred Hechinger. Hechinger’ın performansını olağanüstü buldum. Mike’ın çekingenliğini, içinde bulunduğu dünyaya duyduğu aidiyetle o dünyadan uzaklaşma isteği arasındaki kararsızlığını, büyük oyunculuk gösterilerine ihtiyaç duymadan aktarabiliyor. Yüzündeki küçük değişimler, konuşmaya başlarken yaşadığı tereddütler ve giderek farklılaşan beden dili, karakterin iç dünyasını senaryonun sunduğundan daha zengin kılıyor. Oyuncunun başarısı, filmin geneline ilişkin eleştirilerimi daha da belirginleştiriyor. Çünkü Hechinger, anlatının bütünüyle başaramadığı şeyi kendi performansında gerçekleştirebiliyor: Sessizliğe bir anlam kazandırıyor. Mike’ın ne hissettiğini her zaman tam olarak bilmiyoruz ama bir şeyler hissettiğinden kuşku duymuyoruz. Keşke filmin geri kalanı da bu ölçüde güçlü bir duygusal iletişim kurabilseydi.

Tanıdık Hikâyelerin Yeni Bir Söze İhtiyacı Var
A Long Winter’ın anlattığı meselelerin sinemada daha önce defalarca ele alınmış olması, filmi başarısız bulmamın nedeni değil. Aile içindeki iktidar ilişkileri, babanın temsil ettiği erkeklik anlayışı, bastırılmış arzular ve bireysel kimliğin keşfi, yeni bir hikâye oluşturmak için hâlâ son derece verimli malzemeler. Önemli olan, bunlarla ne yapıldığı.
Louise’in kayboluşundan sonra evdeki düzenin değişmesi, filmin üzerinde düşünmeye değer meselelerinden biri. Lester ile Mike, daha önce büyük ölçüde Louise’in üstlendiği gündelik işlerin sorumluluğuyla karşı karşıya kalıyor. Ardından eve gelen Jimmy (D’Pharaoh Woon-A-Tai), bu işlerin devamını sağlayan kişi olurken Mike’ın arzularının da yöneldiği birine dönüşüyor. Burada ilginç bir çelişki var. Louise’in yokluğu, erkeklerin kendi başlarına sürdüremedikleri hayatı görünür kılıyor. Fakat kurulan yeni düzen, ev içindeki emeğin eşitsiz dağılımını ortadan kaldırmıyor; bu sorumluluk başka bir karaktere devrediliyor. Jimmy’nin hem toplumsal konumu hem de Mike’la gelişen yakınlığı düşünüldüğünde, film aile düzeni, sınıf ve bastırılmış arzular arasında daha karmaşık bir tartışma kurabilecek imkânlara sahip. Buna rağmen anlatı, ağırlığını giderek Mike’ın kendisini keşfetmesine veriyor. Annesinin kayboluşuyla yüzleşen genç adamın kendi arzularını tanımaya başlaması anlaşılır bir dramatik tercih. Ancak Louise’in hikâyesinin, oğlunun özgürleşmesini mümkün kılan bir başlangıç olayına dönüşme ihtimali de burada beliriyor. Film, bir kadının yıllarca yaşadığı sıkışmışlığı anlatırken sonunda onun yokluğunun bir erkeğin gelişimine nasıl katkıda bulunduğuyla daha fazla ilgileniyor olabilir mi?
Bu sorunun kesin bir yanıtı olduğunu düşünmüyorum. Yine de anlatının merkezindeki gerilimi anlamak açısından önemli buluyorum. Louise’in kendi hayatına ilişkin arzuları ile Mike’ın henüz keşfetmeye başladığı arzular arasında güçlü bir ilişki kurulabilirken A Long Winter, bu iki deneyimin özgüllüğünü yeterince derinleştirmiyor.
Ang Lee’nin Brokeback Mountain (2005) filminde de kırsal Amerika, toplumsal erkeklik beklentileri ve bastırılmış arzu önemliydi. Ancak karakterlerin içinde yaşadıkları düzen, aşklarının karşısındaki soyut bir engel olmanın ötesine geçiyor; verdikleri kararların ve kaybettikleri ihtimallerin doğrudan belirleyicisine dönüşüyordu. A Long Winter’da ise benzer toplumsal baskılar daha tanıdık bir özgürleşme anlatısının çevresinde konumlanıyor. Buradan filmin en belirgin sorununa geliyoruz: Andrew Haigh’in sinemasının bu kez gereğinden fazla ana akıma yaklaşması. Burada ana akıma yakınlaşmaktan kastım, filmin bütçesi, oyuncu kadrosu veya ele aldığı konular değil; bu konuları işleme biçiminin giderek daha alışıldık bir hâl alması. Haigh, daha önce de aile içi çatışmaları, bastırılmış arzuları ve yalnızlığı anlatıyordu. Üstelik çoğu zaman son derece basit hikâyeler üzerinden. Ancak bu kez karakterlerin ilişkilerinde beklediğim inceliği, anlatının gelişiminde şaşırtıcı bir yönü veya tanıdık meseleleri farklılaştıracak sinemasal bir yaklaşımı bulamıyorum. Görkemli doğa manzaralarından karakterlerin belirgin çatışmalarına kadar filmin tercihleri, daha önce defalarca karşılaştığımız bir dönem draması estetiğinin sınırları içerisinde kalıyor. Sorun kullanılan malzemenin tanıdıklığı değil, Haigh’in bu malzemeye kendine özgü bir yorum kazandıramaması.
Bu durumun yönetmenin kariyerindeki genel bir gerilemeye işaret ettiğini de düşünmüyorum. All of Us Strangers, Haigh’in daha yakın geçmişte aynı temaları son derece yaratıcı bir sinema diliyle ele alabildiğini gösterdi. Üstelik o film, gerçekçilikten uzaklaştığı anlarda bile duygusal sahiciliğinden ödün vermiyordu. A Long Winter ise daha geleneksel bir anlatımı tercih ediyor ancak bu tercihi güçlü bir karakter çalışmasına veya etkileyici bir duygusal deneyime dönüştüremiyor. Yönetmenin önceki filmlerinde kendiliğinden gelişiyormuş hissi veren ilişkiler, burada çok daha önceden belirlenmiş bir dramatik yapının içinde ilerliyor. Bir filmi önemli kılan her zaman anlattığı hikâyenin yeniliği değildir. Weekend bunun en iyi örneklerinden biriydi. İki insanın tanışması, yakınlaşması ve ayrılması üzerine kurulu son derece basit bir hikâyenin ne kadar canlı ve etkileyici olabileceğini göstermişti. Üstelik bunu sinemasal gösterişe veya büyük dramatik olaylara başvurmadan yapmıştı. A Long Winter’dan da beklediğim, mutlaka yeni bir hikâye anlatması değildi. Tanıdık bir hikâyeyi, Haigh’in önceki filmlerinde olduğu gibi kendine özgü ve duygusal açıdan güçlü bir sinema deneyimine dönüştürmesiydi.
A Long Winter ise benim için Haigh filmografisinin en zayıf halkası. Hechinger’ın olağanüstü performansı ve filmin yer yer yakaladığı etkili anlar bu değerlendirmemi değiştirmiyor. Yönetmenin duyguları bastırarak anlatma becerisi burada da hissediliyor fakat bastırılan duyguların varlığı, onların seyirciye geçtiği anlamına gelmiyor. Haigh, geçmişte birkaç bakışın ve kısa bir konuşmanın içine koca bir ilişkinin ağırlığını sığdırabiliyordu. Bu kez önünde iki saatlik bir film, uçsuz bucaksız dağlar ve anlatılmayı bekleyen pek çok duygu var. Kış gerçekten uzun sürüyor. Fakat geride, bu uzunluğu haklı çıkaracak kadar güçlü bir şey kalmıyor.
Berkay Benet Tüysüzoğlu’nun diğer yazılarına ulaşmak için buraya tıklayınız.
Daha fazlası için bizi YouTube, X ve Instagram aracılığıyla takip edebilirsiniz.




















Yorumlar