54
YAZARIN PUANI
Künye
Yönetmen
Taika Waititi
Senaryo
Taika Waititi, Dahvi Waller, Kazuo Ishiguro
Oyuncular
Jenna Ortega, Amy Adams, Mia Tharia
Süre
116 dk.

Yetimhaneler onları seçecek yetişkinleri bekleyen çocuklarla doludur. Bu yüzden karşısına çıktıkları günler, görücülerin ziyaretini andırır. Temiz ve uslu olduklarını, onu seçecek aileyi asla üzmeyeceklerine göstermeye çalışırlar. Çünkü o kapıdan çıkmak, hayatlarının kurtulması anlamına gelir. Ya da yaygın anlatı bize böyle olduğunu söyler. Nihayetinde bu dramatik sahne, yetişkinlerin çocuklardan birini seçmesiyle sona erer.

54
YAZARIN PUANI
Künye
Yönetmen
Taika Waititi
Senaryo
Taika Waititi, Dahvi Waller, Kazuo Ishiguro
Oyuncular
Jenna Ortega, Amy Adams, Mia Tharia
Süre
116 dk.

Klara and the Sun, yetimhaneyi andıran böyle bir mekânın, beklenenin aksine neşeli ve umutlu yüzünü yansıtır. Güneş enerjisiyle çalışan ve hayatta kalmaları, bir ergenin onları seçip satın almasına bağlı olan androidler, her yeni güne dükkân sahibinin himayesinde başlar. Onun yönlendirmelerini dinleyerek ergenlere kusursuz arkadaşlar olabileceklerini göstermeye çalışırlar. Aksi halde fabrikaya gönderilip parçalarına ayrılacakları bir geleceğe adım adım yaklaşırlar.

Böylece kendilerine vadedilen huzurlu sonun hayaliyle vitrindeki yerlerini alır, poz verirler. Temiz ve uslu bir çocuk olmak, kusursuz, sevimli ve cana yakın bir arkadaş olmakla yer değiştirir. Tuhaf davranırsa kusursuzluğunu kaybeder, kusursuzluğunu kaybederlerse de alıcı bulamazlar. Bu nedenle dükkân sahibi, göze batan her türlü farklılığı örter. Klara (Jenna Ortega) artificial friend olarak satılan androidlerden biri olarak karşımıza çıkar. Sağ bacağının içini istemsizce bulan huzursuz sol ayağı ve güneşle yaptığı konuşmalar onu diğerlerinden ayırır. Onu bu garip huylarıyla kim ister? Oysa devamlı kusursuzluğun pazarlandığı bu dünyada eski usul sıradanlıklardan hoşlanan birileri de vardır, değil mi?

Kazuo Ishiguro’nun Nobel Edebiyat Ödülü’nü aldıktan sonra kaleme aldığı ilk romanı Klara and the Sun, Taika Waititi tarafından sinemaya uyarlandı. Waititi’nin renkli ve oyunbaz sinema anlayışı, film ilerledikçe Ishiguro’nun Never Let Me Go romanından uyarlanan filmdekine benzer bir cansızlığa büründü. Her ikisi de distopik bir gelecekte geçmesine rağmen, Klara and the Sun onu ciddiye almamızı engelleyen kafa karıştırıcı tonu ve tekrarlı yapısıyla ayrıştı. Dünya prömiyerini BFI London Film Festivali’nde gerçekleştiren film, yerli izleyiciyle ilk defa Filmekimi’nde buluştu.

Klara and the Sun filminde yan yana duran kısa saçlı kadın ve turuncu saçlı kadın

Kutsal Güneşin Sessizliği

Çoğumuz belirsizlik karşısında zorlanır, bize yardım edecek bir güç ararız. Kimi farklı isimlerle andığı “yaratan”a seslenir kimi nesnelerden medet umar. Eski zaman insanları ise aynı amaçla güneşi veya ayı kutsal kabul eder. Her gün orada olan, ışık veren ya da ışığı yansıtan bu cisimler bakanda güven yaratır. Zira her gün gökyüzünde değişmez bir parça olarak yer alırlar. Böyle olunca doğup batışları, bir görünüp bir kayboluşları pusula halini alır.

Klara’nın zihni boş bir levhaya benzer. Bu bu yanıyla Yorgos Lanthimos’un Poor Things filminden Bella Baxter karakteri ile Maggie Gyllenhall’un The Bride! filminden Frankenstein’ın Gelinini hatırlatır. Buna karşın Klara, dükkân sahibi tarafından eğitilme avantajına sahip olduğu için her şeyi kolayca öğrenir. Yine de bir androidden beklenmeyecek derecede inançlı olması aldığı eğitimden değil, içinden gelen dürtüden kaynaklanır. Güneşi yaşam kaynağı olarak görmenin ötesinde, onu kudretli bir varlık olarak da görür. Konuşur, dua eder, yakarır. İçinden kendiliğinden gelen bu eylemin acemice ve kusurlu bir yanı var. Buna rağmen ne kendi kusurlarının ne de güneşin kusursuzluğunun farkında. Kodlarında böyle bir ayrım yok.

Waititi’nin Jenna Ortega’nın oyunculuğuna verdiği yön, karaktere boyut katar. Güneş ise bütün canlılığıyla, parlak bir sarı ve turuncu tonlarında gösterilir. Uçsuz bucaksız tarlalara vuran gün ışığı, Klara ve diğer karakterler için özgürlüğün sınırlarını çizer. Etrafı elektrikli tellerle çevrili ve güneşi kapatan araçlardan kaçılamayan bu dünya, sıcak bir yaz gününde hissedilen baygınlığı hatırlatır. Bu nedenle güneş, duyan ve iyileştiren etkisini yitirir. Onun yerine ısısıyla çürüterek saklı kalanları ifşa eder.

Klara and the Sun filminde gün batımı manzaralı pencere önünde karşılıklı duran iki genç kadın

Sahicilik Karabulutlar Altında

George Orwell’ın meşhur romanı Hayvan Çiftliği’nde “Bütün hayvanlar eşittir, ama bazıları diğerlerinden daha eşittir,” cümlesi yer alır. Klara’nın da aralarında bulunduğu B1 modeli ile iki üst modeli B3, bu dengesizliğe örnek olarak karşımıza çıkar. B3 sahibi bir ergen, akranları arasında daha üst bir statüye yerleşir.

Buna paralel olarak teknoloji, genetik olarak geliştirilmiş insanları mümkün kılar. Ailesinin imkânı olan çocuklar bu işlemden geçerek küçük yaşlarda çok yetenekli sanatçılara, çok yönlü mucitlere dönüşür. Tıpkı gücü ele geçirip daha eşit olduklarını iddia eden domuzlar gibi, gelişmiş insanlar da kendi otoritelerini ilan eder. Yanlarında gezdirdikleri android arkadaşları da bu suni eşitsizliğin parçası haline gelir. Klara and the Sun’ın bu ayrımı keskinleştirdiği parti sahnesi, grotesk bir sertliği de beraberinde getirir. Zira eşitsizlik şiddete dönüşür.

Bu sahneden sonra hiçbir şey eskisi gibi olmaz. Teknolojinin yarattığı kusursuzluk illüzyonu gerçeği yutmaya başlar. Sevdiğimiz birinin bir kopyasını yapmanın mümkün olup olmadığı sorusu bu eşitsizliği temelden sarsar. Bütün bu kararların merkezinde Josie’nin annesi Chrissy (Amy Adams) yer alır. Onun kendisi, Josie ve Klara için belirlediği yol, kendi çelişkili doğasını dışa vurur. Ne var ki tekrarlayan örüntüler, olayların sıradanlığını ortaya serer. Chrissy de hayallerini gerçekleştirememiş çoğu ebeveyn gibi, beklentilerini çocuğuna yükler.

İlerleyen teknoloji, mümkün olmayanları mümkün kıldıkça bedel ödetir. Klara, insan dünyasının kusurlu taraflarıyla tanışıp en zor deneyimleri göğüsledikçe başladığı yere döner. Sanki ceza ile ödül aynı anda gerçekleşir. Bildiğimiz anlamda gerçek ortadan kalkar, yerini gerçeklerden bile isteye uzaklaşan bir karakter gelir. Çünkü ettiğimiz dualar kabul olmuyorsa ve ne kadar çabalarsak çabalayalım istediğimiz yere ulaşamıyorsak, akıl sağlığımızı inkâr ederek koruruz.

Klara and the Sun filminde arabanın arka koltuğunda oturan iki kadın

Yerini Bulamayan Karmaşa

Dönelim başa. Klara and the Sun, parlak renkleri ve canlı karakterleriyle eğlenceli bir başlangıç yapıyor. Mizahi tonunu Klara’nın sakarlıklarıyla, androidlerin akciğeri olmadığını tekrarlayan anlarla ve kargaları kovalayan android korkulukla sağlıyor. Yüzde gülümseme bırakan bu sahneler, Taika Waititi’nin oyunbazlığını eski bir tarzda dışa vuruyor. Buna çok zekice bir fikir bulduğuna inanıp o fikrin suyunu çıkaran akslar ekleniyor. Anlatılanlar iyimserlikle kötümserlik arasında yerini bulamayıp savruldukça savruluyor. Bu yüzden de ortaya bir tür bulamacı çıkıyor.

Never Let Me Go’nun başından sonuna dramdan oluşan teması, hem romanda hem de filmde korunuyordu. Başka birine organ sağlamak üzere var olduğunu öğrenmek hangi açıdan bakılırsa bakılsın travmatik bir deneyim olduğu için de olabilir. Oysa Klara and the Sun, My Sister’s Keeper ve Never Let Me Go gibi aklıma gelen bazı filmlerin ciddiyetinden epey uzak. Bu nedenle beden, kaynak olma, varlığını başka birine borçlu olma gibi tematik ortaklıklar temellenemeden dağılıyor. Geriye kusursuzluk hakkında bir şeyler söylemeye çalışıp lafı eveleyip geveleyen bir film kalıyor. Doğrusu böyle bir film, izlendiği sırada keyifli gelse de bittiğinde bir sürü boşlukla etkisini anbean yitiriyor.


Burcu Demirer‘ın diğer yazılarına ulaşmak için buraya tıklayınız.

Daha fazlası için bizi Youtube, X ve Instagram aracılığıyla takip edebilirsiniz.

The Match: Meşin Yuvarlağın Antikahramanı

The Weight: Tanıdık Bir Macera

BURCU DEMİRER
28 yaşında, İstanbul'da yaşıyor. İstanbul Bilgi Üniversitesi'nde Halkla İlişkiler ve Karşılaştırmalı Edebiyat okudu. Metin yazarı olarak çalışıyor. Edebiyat, sinema ve tiyatro aracılığıyla yarınki yüzünü keşfediyor.

    Artakalan: Sabit Kalmayan Rüya

    önceki yazı

    Düğün Şarkıcısı: Hayallerle Karın Doymaz

    sonraki yazı

    Yorumlar

    Leave a reply

    E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

    Bunlar da ilginizi çekebilir