Yazar Piero Messina’nın yönettiği ve senaristleri arasında yer aldığı Another End, izleyiciyi insanlığın çaresini bulamadığı “ölüm” gerçeğiyle yüzleşmeye davet ediyor. Üstelik bunu bilim-kurgusal bir anlatı içerisinde, teknolojinin yas sürecini kolaylaştırıp kolaylaştıramayacağını sorarak yapıyor. Another End, Messina’nın kısa filmleri, televizyon için yaptığı dizi ve filmlerini saymazsak 2015’ten beri beyaz perde için ürettiği ikinci film olmasıyla da merak uyandırıyor. Bunda son dönemde The Worst Person in the World filmiyle dikkat çeken Renate Reinsve ile aklıma No filmindeki performansıyla kazınan Gael García Bernal’in başrolü paylaşmasının da etkisi var.
Another End, kız arkadaşı Zoe’yi (Renate Reinsve) geçirdikleri araba kazasında kaybeden Sal’in (Gael Garcia Bernal) yasıyla başa çıkmaya çalışmasına odaklanıyor. Bu sırada Sal’ın her anında yanında olan kız kardeşi Ebe’ye (Bérénice Bejo) de bolca iş düşüyor. Ebe’in çalıştığı Aeterna isimli şirket, ölen kişilerin hafızasının bir süreliğine hayatta kalmasını ve onları host olarak tanımlanan kişilerin bedenine aktarmayı mümkün kılıyor. Ebe de bu şirkette yönetici olarak çalıştığı için tüm süreci yakından biliyor. Kardeşi Sal’a Zoe’nin hafızasının uyumlu bir host bedenine aktarılmasını ve buluştuklarında ona istediği şekilde veda edebilmesini öneriyor. Oysa Sal’ın kararı kadar, Zoe’nin ailesinin bu teknolojiye rıza gösterip göstermeyeceği de önem taşıyor.
Ölümü Endüstrileştirmenin Yas Sürecine Etkisi
Pek çok defa “Ölümden başka her şeyin çaresi var.” cümlesini duymuşuzdur. İnsanın öleceğini bilerek yaşayan tek canlı olduğunu da. Edebiyat ve sinema ölümsüzlüğü arayan anlatılarla doludur keza. Belki de kaçınılmaz son olmasına rağmen yaşamadan yüzleşemeyeceğimiz tek deneyim de budur. En zoru yarım kalan aşklar, söylenmemiş cümleler, kıymeti bilinmemiş zamanlardır. Bütün bunlar insanı derinden yaralar. Ölüm, zamanın geçtiğini, artık yeni bir şansımız olmadığını hatırlatır ve ölenle ölünemeyeceğini. Another End, bu ilkel korkuya teknolojinin çözüm olup olamayacağını sorgularken bizleri Sal’ın yasına ortak etmeyi seçiyor.
Sal’in deneyiminde zor olan kazanın yaşandığı arabadan o sağ çıkarken sevdiği kişinin artık hayatta olmadığını bilmesidir. Hayatta kalmanın neden olduğu suçluluk duygusu öyle yoğundur ki hayatına devam etmek istemez. Ancak Aeterna’da çalışan kız kardeşi imdadına yetişerek onu Zoe’yi geri getirecek teknolojiyi kullanmaya ikna eder. Sal, başta Zoe’nin hafızasının başka bir bedene aktarılmasını istemez. Sevdiğimiz kişiyi sevdiğimiz kişi yapan bileşenlerden biri de bedenidir kuşkusuz. Bu noktada teknolojinin imkânları sanılandan hem daha azını hem de daha fazlasını vadeder. Ölümü bir endüstri haline getirmesi yetmezmiş gibi kişiyi ahlaki bir karar vermeye de zorlar.
Yapılan araştırmalar yasın inkâr ve şok, öfke, pazarlık, depresyon ve kabullenmeden oluşan beş evresi olduğunu ortaya koyuyor. Aeterna’nın sunduğu hizmet ise ilk dört evreyi atlayarak kişinin kaybettiği yakınıyla yeniden bir araya geldiğinde ölümü kabullenme aşamasına geçebileceği yanılsamasını yaratıyor. Oysa host olan kişilerin günün sonunda şirket çalışanlarınca gelip alınması ve buluşma sayılarının şirket yöneticilerince belirlenmesi yasın atlanan evrelerini ortaya çıkarıyor. Örneğin, sevilen kişiyle geçirilen vaktin biteceği düşüncesi inkâra, sürenin uzatılması talebi pazarlığa işaret ediyor. Böylece kişi yas duygusunu içinde yaşamaktan uzaklaşıyor. Kayıpla gelen duygusal yoğunluğa her görüşmede hissedilen umut ve bitimiyle ortaya çıkan hayal kırıklığı ekleniyor. Sal’in durumu da bu anlattığım akışla benzerlik taşıyor. Ayrıca yakınında başka Aeterna müşterilerinin olduğunu fark ettiğinde şirketin çoktan hayatlarında azımsanmayacak bir yer edindiğini anlıyor.
Severance’ı Anımsatan İkili Yaşam
Sal’in kaybettiği sevgilisine başka bir bedende yeniden kavuşması Another End’in romantik yanını oluşturuyor. Aeterna’nın sunduğu hizmet ise ölümün karşısına bilim-kurgusal bir alternatif koyuyor. Başta Zoe’yi cisimleştiren bedenin sahibi Ava izleyiciyi ilgilendirmezken giderek kendi kimliğini kazanıyor. Böylece Another End’de bedenlerimiz ve hayatlarımız üzerinde ne kadar söz sahibi olduğumuz sorusunu ilişkin yeni bir cephe açılıyor. Çünkü Ava Aeterna’ya host olarak kullanılmak üzere bedenini teslim ettiği günlerde zihninin bireysel hayatına dair bölümü kapanıyor. Aeterna’nın merkezinde uyanıp bireysel hayatına döndüğünde de hafızasını taşıdığı kişinin bedenindeyken neler olduğunu hatırlamıyor. Dolayısıyla filmin bir noktasında Ebe’nin de dediği gibi, şirket bedenlerinin kullanılmasını kabul eden insanların kişisel hayatlarında bir boşluk yaratıyor. Bu da filmin ortaya attığı alternatif gerçekliğin ahlaki olarak sorgulanmasına kapı aralıyor. İster istemez akla son zamanların en iyi dizilerinden Severance’ı da getiriyor.
İnsani zaaflarımızdan kaynaklanan her türlü eksiklik her zaman yeni bir ticari girişime yol açıyor. Severance’ta “iş-özel yaşam dengesini korumak” için yapılıyormuş gibi gözüken hafızayı ikiye ayırma operasyonu zamanla sistemdeki yarıkların ortaya çıkması ve sorgulanmasıyla sonuçlanıyor. Another End’in Severance’tan ilham alıp almadığı bilinmemekle birlikte aynı bedende iki farklı insanın hafızasının dönüşümlü olarak barınabilmesi bedenin sahibi için tehlike oluşturuyor. Aeterna çalışanları tarafından görüşmelerin sıklığı ve sayısının buna bağlı olarak düzenlendiği söylenirken neden olabileceği sonuçlar da saklanmıyor. Zira Sal, Ava’yı tanımaya başlayıp ona neden host olduğunu sorduğunda intihar edemeyecek kadar korkak olduğu cevabını alıyor. Hafızanın bölünmesine veya bedeninin farklı amaçlarla kullanılmasına izin verilmesi insanların hayatla baş etme biçimlerinin ne kadar kırılgan olduğunu gözler önüne seriyor. Sistem, insanların acılarından kaçmak ya da ekonomik ihtiyaçlarını karşılamak için bedenlerini kiraladıkları düzenler kurmayı normalleştiriyor.
Kaybın Müziğe Yansıması
Another End, bir yakınımızı kaybettiğimizde ikinci bir şansımız olsaydı nasıl olurdu sorusunu merkezine alırken Bruno Falanga’nın gerilimi arttıran müziklerini kullanıyor. İlk gösterimini yaptığı 74. Berlin Film Festivali’nde aday olduğu En İyi Film Ödülü’nü alamasa da çoğumuzun üzerine düşünmekten kaçındığını bir temayı gözümüze sokmayı başarıyor. Bir yakınımızı kaybettiğimizde Sal’ın verdiği kararların yakınından geçebileceğimiz fikri bile tek başına sarsıyor. Ayrıca konusunu okuyunca hissedilen romantik bir filmi izleyeceğim beklentisi de oldukça yanıltıcı. Bu nedenle içeriğinin sanıldığı gibi hafif olmadığını ve yakın zamanda bir yakınını kaybetmiş insanları olumsuz etkileyebileceğini ekleyeyim.
Filmi izledikten ancak birkaç gün sonra ölümle ilişkili yoğun düşünceleri üzerimden atabildim. Bunda ölümün tekrarlanmasının, yani sevdiğimiz kişinin hafızasını taşıyan, birkaç gün öncesine kadar bize hiçbir şey ifade etmeyen bir bedeni bir daha görememe ihtimalinin yarattığı kaygı olduğunu görebiliyorum. Hal böyleyken ölümü endüstrileştiren bu karanlık atmosferin ve görsel dünyanın etkisini hafife almamak gerektiği kanaatindeyim. Ayrıca Aeterna şirketinin hafıza ile beden arasında oluşturduğu yapay ilişkinin Kazuo Ishiguro’nun Beni Asla Bırakma kitabını ve kitaptan uyarlanan Never Let Me Go filmini aklıma getirmesi boşuna değil. Her ikisini de önermekle birlikte, Another End için düştüğüm şerhi tekrarlama ihtiyacı duyuyorum.
Burcu Demirer‘in diğer yazılarına ulaşmak için buraya tıklayınız.
Daha fazlası için bizi Youtube, Twitter ve Instagram aracılığıyla takip edebilirsiniz.
Yorumlar