Yazar 
Pragmata (PS5)
Her şeyin aynılaştığı ve durmadan tekrarlandığı günümüz endüstrisinde taze bir nefes olan Pragmata, aynı anda hem tanıdık hem de yeni hissettiren bir oyun. İnovatif oynanışı, aksamayan temposu, oyuncuyu sürekli zinde tutan döngüsü ve sevilesi karakterleri ile Capcom'un nur topu gibi bir marka yarattığını söylemek mümkün.
Geliştirme maliyetlerinin her geçen gün yükseldiği günümüz oyun endüstrisinde, köklü şirketler eski markalarına daha çok güvenir oldu. Zaten geçerliliği kanıtlanmış bir seriyi tekrar diriltmek ya da yeni edisyonlarıyla piyasaya sürmek, her zamankinden daha güvenli bir yatırıma dönüştü. Dolayısıyla firmalar için yeni markalar bir yana, yeni mekanikler bile korkutucu gelmeye başladı. Formül halihazırda işliyordu, oyuncu kitleleri büyümeye devam ettikçe bu güvenli alanı terk etmenin bir anlamı yoktu.
Böyle bir atmosferde eski ününe kavuşan Resident Evil ile kazancını katladıkça katlayan Capcom, hiç kimsenin beklemediği bir adım attı. Zira, remake trendini yeniden dolaşıma sokan firmanın yeni bir IP üzerinde çalışması, kimsenin beklemediği cesur bir karardı. Söz konusu Pragmata, 2020’nin Haziran ayında bir PS5 etkinliğinde duyurulduğundan beri dikkatleri üzerine çekmişti. Bir astronot ile küçük kız görünümlü bir robotu odağına alan oyun, bizlere hem taptaze bir dünya hem de yeni nesil bir deneyim sunuyordu.
Ne var ki, duyurulduğundan bu yana Pragmata’nın teknik açıdan vadettiği o çığır aşılalı çok oldu. Capcom’un diğer oyunları bile farklı PS5 modellerinde olağanüstü grafikler ve 120 FPS’i bulan performans seviyelerini yakalamıştı. Durum böyle olunca, Pragmata’nın elindeki en büyük koz, çokça methedilen inovatif oynanışı haline geldi. Zira, Cho Yong-hee ve Yasuhiro Anpo tarafından yönetilen genç ekip, aksiyon ve bulmacayı bir araya getiren son derece yenilikçi bir oynanış geliştirmişti. Gözler, oyunun halen güncel bir dokusu olup olmadığını göreceğimiz 17 Nisan’a çevrildi. Capcom tarafından bize sağlanan kod ile ben de hiç vakit kaybetmeden “çölde bir vaha” olarak nitelendirilebilecek bu yeni markayı erkenden deneyimledim.
İnovatif Bir Oynanış
Pragmata, lunafilament adlı bir kaynak sayesinde istenilen neredeyse her şeyin saniyeler içinde üretilebildiği bir 3D baskı teknolojisi etrafında şekilleniyor. Delphi Corporation’ın bu maddeden çıkarmak için Ay’a kurduğu üs, bir gün gizemli bir arıza sonucu tüm mürettebatını kaybediyor. Durumu araştırmaya gelen destek ekibindeki Hugh’un aynı kaderi yaşaması ve insanları hedef alan yapay zeka sistemi tarafından saldırıya uğraması fazla uzun sürmüyor. Bu saldırıda arkadaşlarını kaybeden Hugh, Pragmata adlı bir android modeli olan D-I-0336-7 tarafından kurtarılıyor.
Yaşadığı şoku atlattıktan (ve çılgına dönmüş birkaç makineyle baş ettikten) sonra Hugh’un yaptığı ilk iş, küçük kız görünümündeki bu robota düzgün bir isim vermek oluyor: Diana. Bu ikilinin, uzay üssündeki tek aklı başında kişiler olmalarının yanı sıra, birbirlerinden kopmamak için birçok sebebi var. Bunlardan en önemlisi, hayatta kalmak için birbirlerine muhtaç olmaları. Zira, ekstrem güvenlik önlemlerinden dolayı üssün içindeki her robot kaba kuvvetle aşılamayacak birer kalkana sahip ve Diana dışında bunları hackleyebilen kimse yok. Hugh ise envaiçeşit silah ile kalkanlar indiğinde asıl saldırı gücünü üstleniyor.
Pragmata, bambaşka rollere sahip bu iki karakteri aynı aksiyon sistemi içinde yönetmemizi sağlıyor. Önce Diana ile robotların kalkanlarını indiriyor, daha sonra Hugh ile silahları konuşturuyoruz. Burada oyuncunun reflekslerini ve aklını aynı anda sınayan asıl etken, bu iki karakteri eş zamanlı olarak yönetmemiz. Nitekim, adeta hızlandırılmış bir bulmaca sekansı gibi işleyen hackleme mekaniğinde – duruma göre – en efektif veya hızlı yolu bulmaya çalışırken, robotların saldırılarından ve çevresel engellerden kaçıp atak anını kolluyorsunuz.
Bu oynanış sistemi, kulağa bir gimmick‘ten ibaretmiş gibi gelebilir. Ancak geliştirici ekip, bu sistemi canlı tutmak için gerçekten elinden geleni yapmış. Farklı düşman tipleri, platform ögeleri, silah türleri, hack skill‘leri, yetenek geliştirmeleri… Şüphesiz Pragmata‘yı tanımlayan en önemli şey, sağ ve sol beyni aynı anda harekete geçiren oldukça inovatif bir oynanış sunması. Gelecek yıllarda – şimdilerde sıklıkla taklit edilen Arkham dövüş sistemi gibi – aksiyon ve bulmaca karması bu oynanış stilini farklı yapımlarda göreceğimizden eminim. Sadece, çevresel bulmacalar ve düşman saldırıları gibi senaryoların yanı sıra, bu sistemi daha çok sayıda sinematik sekansta kullanmayı beklerdim. Ancak bu durum, elbette oyunun sunduğu oynanış çeşitliliğine büyük bir gölge düşürmüyor.
Akışın İçinde Kaybolmak
Öte yandan, oyunun belki de en hayranlık uyandırıcı yönlerinden biri ustalıkla ayarlanmış temposu. Spesifik bir mekanik etrafında durmadan yeteneklerimizi upgrade ettiğimiz oyunların bir noktada dengesiz bir akış sunduğunu ve sıkıcı hâle geldiğini pek çok kez gördük. Ancak Pragmata, mükemmel bir öğrenme eğrisiyle hem mekaniklerini durmadan güncelliyor hem de onlar üzerinde ustalaşmamız için geniş bir alan bırakıyor.
Oyun döngüsü böylesine tatmin ediciyken, bölüm tasarımlarından da bahsetmek gerek. Doğruya doğru, Pragmata‘da çoğunlukla steril koridorlarda ve ruhsuz laboratuvarlarda dolaşıyoruz. Ancak tamamen 3D baskı ile oluşturulmuş Times Meydanı ve sentetik bir orman gibi alanları ziyaret ettiğimiz daha ilginç bölgeler de bulunuyor. Özellikle estetiğiyle kendine hayran bırakan sahte Times Meydanı, bir yarı açık dünya olarak bakıldığında, gerçekten dopdolu ve geniş bir harita sunuyor.
Yine de, Pragmata bölüm tasarımları konusunda bazen birçok muadilinin düştüğü hataları tekrarlıyor. Her şeyden önce, oyundaki çatışma alanları büyük oranda içine girildiğinde kilitlenen koridorlar gibi tasarlanmış. Bu bölgeler, oyuncuya dikey ve yatay düzlemlerde savaşma özgürlüğü tanısa da, çoğunlukla karakterin hareket alanını kısıtlayan birer tasarıma sahip. Platform mekaniklerinin aksiyon sistemi kadar cilalanmadığı düşünüldüğünde bu durum yer yer can sıkabiliyor. Oyunun ilk yarısında pek göze batmayan bölümler, eklenen ilginç sekansların – daha önce pek çok kez gördüğümüz – sırasıyla düşman spawn olan hareketli asansör ve platformlardan ibaret olması nedeniyle heyecanı öldürebiliyor.
Tüm bu eksikliklerine rağmen, bölümlerin gerçekten iyi olduğu bir şey varsa o da “keşif özgürlüğü” olmalı. Pragmata son yıllarda keşif yapmayı en çok teşvik eden AAA oyunlardan biri. Zira, merak edip etrafı araştırdığınızda daima ödüllendirildiğiniz dopdolu ve özenli bir harita tasarımı var. Bazıları, can tamlamak ve upgrade puanı harcamak için belli aralıklarla sığınağa dönme gerekliliğinden şikayetçi olabilir; ancak yine de, bunun keşif sürecini ya da tempoyu aksatmadığını söyleyebilirim. İlk başlarda bu “duraksamalı” akışa şüpheyle yaklaşmış olsam da, daha sonra tam aksine bunun keşif ve gelişimi paralel olarak yöneten bir tasarım örneği olduğunu gördüm.
Dünya Özlemi ve İnsani Bağlar
Pragmata, neredeyse her şeyin uyum içinde olduğu bir oyun. Bu ince iletişim hattını hikaye anlatımında da görmek mümkün. Nitekim, oyun boyunca Hugh ve Diana’nın arasındaki yoldaşlığın neredeyse bir baba-kız ilişkisine evrildiğini görüyoruz. Hatta buna bazen oyuncu olarak katkıda bulunabiliyor, diyalog seçenekleriyle olmasa bile toplanabilir hediyelerle Diana’yı mutlu edebiliyoruz. Bu iletişimin en büyük kaynağı, Dünya’nın simüle edilmeye çalışıldığı bir gemide hayata dair bir emare kalmamış olması. Etraf, kavgalar ve kırgınlıklarla dolu hologram kayıtları ve filamentleri deforme olmuş modellerle doluyken, Hugh’un yeryüzüne ayak basmış bir insan ve Diana’nın ise her şeyden bihaber meraklı bir çocuk olması dramatik çatının temelini oluşturuyor.
Aslında oyunun orijinal bir yazımı olduğu söylenemez; hatta bu, daha önce pek çok kez benzerlerini izlediğimiz bir hikaye. Yine de, senaryonun kesintisiz bir olay örgüsü yerine, karakterlerin birbirleriyle bağ kurmasına imkan tanıyan kaynaşma anlarına yönelmesi, buradaki bazı eksikleri kapatıyor. Haritadaki belli yerlerde rastladığımız gözlem bölgeleri ise, holografik hayvanat bahçeleri ve deniz kıyıları gibi alanlar sayesinde – birinin özlem duyduğu, diğerinin ise hiç görmediği – Dünya üzerinden ikilinin birbirlerini tanımasını sağlıyor. Çoğu uzay temalı anlatıda gördüğümüz gibi, burada da Dünya tasviri “romantik doğa manzaraları” ve “kırılgan insan bağları” kullanılarak resmedilse de, bu anlatım tercihi hikayenin ruhsuz olmaktan kurtularak en azından “insani bir sıradanlık” taşımasına ön ayak oluyor.
Her şeyin aynılaştığı ve durmadan tekrarlandığı günümüz endüstrisinde taze bir nefes olan Pragmata, aynı anda hem tanıdık hem de yeni hissettiren bir oyun. İnovatif oynanışı, aksamayan temposu, oyuncuyu sürekli zinde tutan döngüsü ve sevilesi karakterleri ile Capcom‘un nur topu gibi bir marka yarattığını söylemek mümkün. Yaratıcılığın bir nebze kaybolduğu bölüm tasarımı ve senaryo yazımı gibi kusurlarına rağmen, bunun uzun yıllar boyunca adından söz ettirecek bir atılım olacağını öngörebiliyorum. Diğer şirketlerden de aynı cesareti gördüğümüz nice günlere!
Tunahan İbiş’in diğer yazılarına ulaşmak için buraya tıklayınız.
Daha fazlası için bizi Youtube, X ve Instagram aracılığıyla takip edebilirsiniz.
Yorumlar