By Junji Ito‘nun Uzumaki adlı eseri, yalnızca bir korku hikâyesi olmaktan daha fazlasını vadediyor. 20 bölümlük manga serisi, karakterlerin fiziksel ve zihinsel çöküşlerini betimliyor, insan doğasındaki döngüsel süreçlere atıf yapıyor. Bununla birlikte Uzumaki, sadece bir korku eseri olarak değil, aynı zamanda felsefi altyapısının kuvvetiyle de karşımıza çıkıyor. Dahası, hikâye, bireysel takıntıların toplumsal yıkımlara nasıl yol açabileceğini etkileyici bir şekilde gözler önüne seriyor. 1998 yılında çıkmış olan eser, günümüz dünyasının çarpık ve rahatsız edici bir reprodüksiyonu gibi hissettiriyor. Uzumaki hem insanın derin korkularını hem de -yazara göre- hayatın kaçınılmaz döngülerini anlatıyor.
Çoğu anime adaptasyonunun aksine, Uzumaki‘nin kendi adaptasyonuna kavuşması çok uzun sürdü. Bunun en büyük nedeni, Junji Ito‘nun uyumsuz ve tüyler ürpetici çizimleridir. Bu korku hikâyesinin meşhur panellerinde, karakterlerin anatomisi arasındaki geçişleri anime etmek her yiğidin harcı değildir. Bu işi bir o kadar meşhur anime stüdyosu Production I.G.’nin (Ghost in the Shell, Terminatör: Zero) ellerine bırakmak da doğru bir karar gibi görünüyordu.
Sadık Bir Uyarlama
Uzumaki, başkahraman Kirie Goshima ve erkek arkadaşı Shuichi Saito’nun kasabaları Kurozu-cho’da yaşadıkları korkunç olayları anlatıyor. Kasabanın sakinleri, sarmallarla ilgili tuhaf bir lanetin etkisi altına giriyorlar. İlk başta yalnızca Shuichi’nin babasının sarmal takıntısıyla başlayan olaylar, kısa süre içinde tüm kasabaya yayılıyor. Herkes sarmallara farklı şekillerde tepki veriyor; bazıları sarmal desenleri vücutlarına işlemeye çalışırken, bazıları sarmal şekline dönüşerek korkunç bir şekilde ölüyor.
Bununla birlikte, sarmal laneti giderek daha yaygın ve kontrol edilemez hale geliyor. Her bölümde, karakterlerin fiziksel dönüşümlerinden zihinsel bozulmalarına kadar sarmalların etkisini daha derinlemesine görüyoruz. Özellikle Shuichi’nin annesinin obsesif tavırları, sarmalların nasıl bir takıntı haline gelebileceğini gösteriyor. Bu durum, hikâyenin ilerleyen bölümlerinde, insanların bireysel akıl sağlığından toplumsal kaosa doğru nasıl evrildiğini simgeliyor.
“Uzumaki” kelimesi Japonca’da “sarmal” anlamına gelir ve serinin adı da tam olarak bu sarmallardan gelmiştir. İlk başta okuyucu, sarmalın ne olduğunu açıklamakta zorlanıyor. Bir hastalık, bir lanet, toplumsal bir histeri, bilinçli bir varlık ya da bunların hepsi olabilir. Bugün bile, sarmalın ne olduğu hâlâ okuyucuya veya izleyiciye kalmış bir şeydir.
Döngüsellik Teması
Sarmalların doğadaki karşılığı, Laozi’nin Taoizm’iyle ilişkilendirilir. Taoist felsefede, yaşam ve doğa, sürekli bir akış ve dönüşüm halindedir. Aynı şekilde, Uzumaki’de de sarmallar, kasabanın sakinlerini bir tür kozmik döngünün içine hapseder. Bireylerin üzerindeki kontrolü tamamen kaybettikleri bu süreç, insanın doğa karşısındaki çaresizliğini ve kaçınılmaz olarak doğanın döngüsüne katılma zorunluluğunu simgeliyor.
Sarmallar sadece fiziksel değil, psikolojik bir etki de yaratıyor. İnsanlar bu şeklin büyüsüne kapılarak hem bedenlerini hem de akıllarını kaybediyorlar. Hikâyenin sonunda, şehrin her unsuru, devasa bir sarmalın merkezinde ayırt edilemeyecek şekilde bir araya geliyor. Bu döngü tamamen tamamlandığında, her varlık tek bir bütün halini alıyor. Bu durum, bireyselliğin yok olduğu, tekdüze bir toplumun oluşumuna işaret ediyor hiç kuşkusuz.
Tao, “bir” ya da “yol” anlamına gelir ve temelinde evreni bir bütün olarak algılamak yatar. Sarmalın etkisi, kasaba sakinlerinde sarmala geri dönme isteği uyandırıyor. Görünüşte hiçbir gerçek amacı olmayan bu tuhaf olaylarla dolu hikâye, kasaba ve sakinlerinin, bireysel parçaların olmadığı, her yönüyle bir arada olan “city of spirals”daki köklerine geri dönme yolculuğudur aslında. Sarmal, mantığın ve aklın ötesinde, insanın sezgisinde içkin bir gerçeklik olarak yer alıyor.
Taoizm, insan içgüdülerinin insan uygarlığı tarihi boyunca aktarıldığı fikriyle ilişkilendirilebilir. İnsan doğasında, bireylerin daha büyük bir gruba ait olma, bir aidiyet duygusu hissetme arzusu vardır. Hikâyede birey olarak tanıtılan bu kasaba sakinleri, bir araya geldiklerinde yalnızca bireysel parçaların toplamından çok daha büyük bir şey haline gelirler ve tek bir kolektif bilince dönüşürler.
Sarmal tamamlandığında, garip bir şey oldu… Kenarlarda zaman hızlandığı gibi sarmalın merkezinde zaman durdu. Yani lanet, başladığı anla aynı anda sona erdi; Shuichi’nin kollarında geçirdiğim sonsuz donmuş an, sona erdiğinde de aynı an olacak… eski kalıntıların üzerinde yeni Kurozu-Cho inşa edildiğinde; sonsuz sarmal bir kez daha uyandığında.
Günümüzün Sarmalları
Her başarılı sanat eseri gibi Uzumaki de anlatısıyla yıllara meydan okuyor. Eserdeki sarmalların günümüzdeki karşılığı sosyal medya ve onun bağımlılık yaratıcı bildirim alma arzusunu yansıtıyor. Bu süreç, kullanıcıları sürekli olarak çevrimiçi olmaya ve yeni içerikler aramaya itiyor. Sarmallar, bu bağımlılık döngüsünü simgeliyor; çünkü bir kullanıcı içeriği bir kez gördüğünde, daha fazlasını görmek için tekrar ve tekrar geri dönüyor.
Sarmallar, bireyleri bir araya getirerek toplu bir delilik durumuna sürüklüyor. Benzer şekilde, sosyal medya da tüm dünyanın deliliğini kolektif bir bilinç haline getirdi. Bu bilince dahil olmayı kabul etmeyenler ise algoritma çöplüğünde yok olup gitti. Bu nedenledir ki insanlar, çok daha küçük topluluklarda, alt kültürler etrafında toplanmaya başladılar. Bütün bunlar eser üzerine düşünürken aklıma gelenler elbette, esasen hiçbirinin bir önemi yok. Uzumaki, bu dünyadan çok daha uzak bir dünyada yazıldı ve ben sadece onu istediğim yere çekiyorum. Bunun nedeni, okunmaya değer her eserin, okuduğu kişinin yaşadığı zamandan ve mekandan bağımsız okunmayacağı gerçeğidir.
Uyarlamaya Geri Dönelim
Uzumaki‘nin anime uyarlaması, görsel görünümü ve teknik yapısıyla, manganın doğrudan hareketlendirilmiş bir hali gibi görünüyor. Buna karşın, 20 bölümlük mangayı dört anime bölümüne sıkıştırmak yeterli olmamış. Bazı anlatıların sıkıştırılması, hikâyede tempo sorunlarına yol açmış. Oysa Junji Ito‘nun mangasıdaki tempo ve hikâye yapısında böyle bir sorun yoktur. Bu açılardan ilk bölümün, hem teknik hem de tempo bakımından başarılı olduğunu söyleyebilirim. Manganın yaklaşık 3 bölümünü içinde barındıran ilk bölüm, animenin en optimum hali olmuş.
Hiroshi Nagahama tarafından yönetilen Uzumaki’nin animasyon çalışmaları Production I.G ve Drive Animation Studio tarafından yapılıyor. Animasyon tarafında hareketleri aşırı gerçekçi hissettirmek için rotoskopi ve geleneksel 2D animasyonun yanı sıra hafif bir CG dokunuşu da yapılıyor. Mangasına uyumlu olarak, uyarlama tamamen renksiz; hikayesini anlatmak için yalnızca siyah ve beyaz kullanıyor. Bütün bunlar, Colin Stetson’un müziğiyle birleşiyor. “Join me in the spiral” ya da “The eye follows the pattern” gibi müzikler, izleyiciye huzursuzluğu yavaş yavaş hissettiriyor. Yavaş tempolu müzik, kulak tırmalayıcı yaylarla gerçekten insanı geriyor.
Benzer bir övgüyü de, seslendirme performanslarına yapmak gerekiyor. Performansların her biri, karakterleri olduğundan bir üst seviyeye taşımayı başarıyor. Uki Satakate, Shin’ichirô Miki, Mariya Ise, Japonca kadrosunun başını çekiyor ve hepsinin karakterlerini anladığını söyleyebilirim. Bu nedenle olsa gerek, son sahnedeki diyalog beni etkilemeyi başardı.
Uzumaki, ilk bölümünden itibaren animasyon açısından çok ciddi manada düşüyor. Bu yazıda buna uzun uzun yer veremeyeceğim fakat animasyon kalitesindeki düşüş, insana animasyona ne gerek vardı sorgulatıyor. Benim tavsiyem öncesinde orijinal eserin okunması, eğer isterseniz animeyi izlemek olacaktır.
Uğurcan Çağlayan‘ın diğer yazılarını da okumak için buraya tıklayınız.
Daha fazlası için bizi Youtube, Twitter ve Instagram aracılığıyla takip edebilirsiniz.
Bunlar da ilginizi çekebilir
Yorumlar