Yazar 
The Alters (PC)
The Alters, klonlar yaratarak hayatta kalmaya çalışan Jan’ın varoluş sancılarını anlatan, geçmiş ve gelecekle yüzleşmeyi konu edinen, duygusal ve stratejik kararlar gerektiren bir hayatta kalma oyunu.
Hepimiz öyle ya da böyle değişiyoruz. Olaylara, dünyaya ve kendimize dair bakış açımız, biz fark etmeden farklılaşıyor. Hal böyleyken, ayak izlerimizi takip etmek için geçmişe bakmamız gerekiyor. Verdiğimiz onca kararın, köşesinden döndüğümüz felaketlerin, gururla andığımız başarıların her biri, şimdiki halimize ulaşırken birer kaldırım taşı görevi üstleniyor. Sanıyorum ki hayat, kendimize yabancı kalmayacak kadar geçmişe dayalı, yolumuzu kaybetmeyecek kadar da geleceğe yönelik yaşamakla mümkün kılınıyor. Ancak bu dengeyi tutturmak, maalesef ki hiçbir zaman söylendiği kadar kolay olmuyor.
Biz değiştikçe ister istemez eğilimlerimiz de gelişim gösteriyor. Dolayısıyla heyecan duyduğumuz şeyler, nihayetinde tükettiğimiz ürünler durmadan evrim geçiriyor. Pazar ise bizi bizden daha iyi tanımaya dünden meyilli. Aynı her sektör gibi, oyun endüstrisi de ufak veya büyük kitlelerce yaşanan dönüşümlerin takibini yapıyor. İşin tuhafı, bazen dönüşürken ileri adım atmaktansa geçmişe dönmeyi tercih ediyoruz. Eski alışkanlıklarımıza, köhne dürtülerimize, geride kalmış meraklarımıza… Görüyoruz ki, bundan yaklaşık otuz yıl önce rehber arayarak, kılavuz sayfalarını karıştırarak, sağdan soldan bilgi edinerek oynadığımız oyunlara ve yaşattıkları tatlı-acı zorluğa hasret kalmışız.
Biz, istemsizce çağırdığımız geçmişi hatırlamayı sürdürüyorken sektör de bu eğilime aynı hızda cevap veriyor. Zorlu bölümler, tekrar tekrar ölünesi düşmanlar, içinde kaybolmak için can attığımız bulmacalar, sabrımızı test eden alt türler derken son yıllarda eski oyun dinamiklerinin dirilişine şahit olduk. Bunlardan bazıları milyonlarca insana ulaşıp yılın oyunu seçildi, bazıları ise ufak kesimler tarafından mütevazı bir takdir ile hayatta tutuldu. Korku, bilim-kurgu ve aksiyon gibi fraksiyonları ile aramıza dönen, hiç olmadığı kadar canlı bir pazar hacmine kavuşan bir diğer geçmişe ait hayalet ise hayatta kalma türü oldu. Türün evrimsel sürecini hızlandıran en değerli stüdyolardan 11 Bit Studios ise Frostpunk ve This War of Mine gibi önemli katkılarından sonra bu yıl The Alters ile önemli bir çıkış yaptı. Ne tesadüftür ki, aynı bizler gibi oyunun kendisi de geçmişle olan bağımız üzerine derin bir sorgulama içinde.
Birlikte Ama Yalnız
Oyun, yabancı bir gezegene düşen Jan Dolski adlı bir inşaat sorumlusunun bir kıyıda uyanmasıyla başlıyor. Geriye kalan mürettebatın kurtulamadığını çok geçmeden fark eden Jan, uzay üssüne sığınarak hayatta kalma planları yapmaya koyuluyor. Görevi organize eden şirket Ally Corps ile iletişime geçiyor ve kısa vadede işe yarayabilecek bazı çözüm önerileri alıyor. Yemek hazırlıyor, maden çıkarmaya gidiyor, gezegeni keşfediyor… Ancak bir süre sonra uzay gemisini hareket ettirmek için gereken iş gücünü kendi başına sağlayamayacağını anlıyor. Şirket, Jan’a gemideki kuantum bilgisayarı ve rahmi kullanarak yeni mürettebat üyeleri yapabileceğini söylüyor. İlk başta içimizi rahatlatan bu dahiyane fikir, oluşturulan üyelerin Jan’ın klonları olduğu ortaya çıkınca içinden çıkılmaz bir hal almaya başlıyor.
Şirketin -arka planını parçalar halinde öğrendiğimiz bir nedenden ötürü- çalışanlarının hayat düğümlerini bir veri tabanında sakladığını öğreniyoruz. Jan’ın da -herkesinki gibi- utanç verici bir çıplaklıkta sunulmuş bazı hayati kararları sistemde görüntülenebiliyor. Oyunda hayatta kalmak için asıl çözüm ise bazısı aile içi sorunlardan bazısı ise kariyer odaklı tercihlerden oluşan bu düğümlerden alternatif patikalar seçmek. Sistem, spesifik olaylara verdikleri tepkiler ve aldıkları kararlar doğrultusunda bambaşka hayatlar yaşamış klonlar yaratıyor. Ancak, yapayalnız kalmış Jan’ın içinde -tamamen kendi çıkarlarımız uğruna hayata getirdiğimiz- bu klonlara dair akıl almaz bir suçluluk duygusu baş gösteriyor. Yaratılan her klonun gerekliliğini ölçerken aynı zamanda onları yönetebilmek için gereken liderlik vasfına sahip olup olmadığımızı tartıyoruz. Jan’ın -ilk klonu yaratırken rahme diktiği endişeli ve korku dolu gözlerindekine benzer- varoluş sancıları, oyun süresince bizi de pençesine alıyor ve bırakmak bilmiyor.
The Alters‘da sahip olduğumuz küçük mürettebat, aynı her aile gibi tüm uyumsuzluklarına rağmen yalnızlığımızı gidermeye yetiyor. Her biriyle doğdukları andan itibaren bambaşka ilişkiler geliştiriyoruz. Zira, klonların hayatta farklı şekilde karar verdikleri anlar, tüm kişiliklerini ve bakış açılarını önemli düzeyde başkalaştırmış. 11 Bit Studios, yaratacağımız her klonun farklı hissettirmesi gerektiğinin farkında olarak diyalog yazımı, seslendirme ve hikaye örgüsü açısından olağanüstü bir iş çıkarmış. Özellikle diyaloglar, asla iyi-kötü gibi taban tabana zıt seçeneklerle sınırlanmıyor ve konuşmalar esnasında beklenmedik sonuçlar doğarak oyuncuyu sistematik bir oynanıştan uzaklaştırıyor. Bu süreçte oyun tarafından hem karakterleri hem de kendinizi gözlemlemeniz gereken analitik bir yaklaşım talep ediliyor.
Oyunun temel döngüsünün tam da ortasında hizalanmış mürettebatımız, dikkatlice yönetilmesi gereken ihtiyaçlar ve potansiyeller ile birlikte sunuluyor. Stüdyo, birazdan bahsedeceğim oynanış içerisinde mecburen vaktimizin tükendiği, dolayısıyla bazı kritik tercihler yapmamız gereken bir akış yaratmış. Bu yüzden yalnızca stratejik değil, duygusal olarak da zorlu kararlar vermemiz gereken, Jan’dan bağımsız olarak karakterlerle ilişki kurduğumuz bir tasarıma imza atılmış.
Hangi Birine Yetişmeli?
The Alters, basitçe iki farklı alandan oluşuyor: geminin içi ve dışı. Geminin içinde yemek yapımı, ekipman üretimi ve sosyal etkinlik düzenleme gibi kapalı mekan aktiviteleri yaparken dışarıda ise kaynak çıkarıyor, keşif yapıyor, anomali denen radyoaktif canlılarla başa çıkıyoruz. Her sabah, akşamları başlayan radyasyondan önce neleri ne kadar miktarda yapacağınız üzerine kafa yormanız gerekiyor. Vakit kısıtlı ve durmadan akıyor; ayrıca bu sırada bazı beklenmeyen sorunlar (modül arızaları, mürettebat yaralanmaları, aniden tükenen ekipmanlar…) baş gösteriyor. 11 Bit Studios‘un en iyi yaptığı şeylerden biri, oyundaki ufak ya da büyük her türlü elementi birbirleriyle ilişkili şekilde tasarlaması. Mesela, yeteri kadar yemek üretmezseniz mürettebatın morali düşüyor, düşük iş gücü ise yetersiz kaynak üretimine neden oluyor. Olayları önceden öngörüp günlerinizi spesifik birer göreve atamak ise pek mümkün değil. Zira, oyuncunun grinding sayesinde sorunların önüne geçmesini engellemek için sınırlı kaynak depolama alanı, mürettebatı zehirleyen radyasyon bölgeleri/zaman periyodları ve maliyetli/ön koşullu güçlendirmeler gibi birçok yan etmen konulmuş. Anlayacağınız üzere oyun, özgürlüğünüzü hem senaryo hem de oynanış gereği belli şartlarla sınırlıyor. Asıl mücadele, bu koşullar içerisinde hayatta kalmaya çalışırken oyuncunun kendini ve kabiliyetlerini tanımasından geçiyor.
11 Bit Studios, oyuncuyu çok sayıda parametre ile kuşatarak zaman ve kaynak yönetiminin optimum düzeyde yapılmasını istiyor. Neredeyse her gün başka maceralar ve ikilemler yaşıyor, tüm koşulları anladığınızı sandıkça afallıyorsunuz. Bu nedenle The Alters, oyuncudan yüksek miktarda sabır talep eden bir oyun. Karşılaşılan sorunlar asla çözülemeyecek kadar karmaşık değil, fakat onları kafada büyüttükçe hissedilen zorluk katbekat artıyor.
Oyun, üç farklı act tasarımı ve her birinde değişen haritalar/objektifler ile oynanışı taze tutmaya çalışıyor. Bu çabalar; klonların psikolojik yönetimi, doğa engelleri, anomalilerle mücadele gibi bazı alanlarda monotonlaşmaya ne yazık ki engel olamıyor. Böyle alanlarda denk gelinen çıkmazların üstesinden -ekiple film izlemek, ekipman üretimi eşiği belirlemek ve fazladan teçhizat depolamak gibi- hazır çözümlerle gelinebiliyor. Ayrıca engeller, -tekdüze tasarlanmış anomaliler, maliyetli yükseltiler ve her seferinde baştan maden aramak gibi- sadece vakit yemesi istenmiş durumlarla sınırlı kalabiliyor. Heyecan verici ve sinir bozucu sorunlar arasındaki denge, tekrara binen harita tasarımlarının zayıflattığı keşif hissi nedeniyle zarar görüyor. Oyunun bocaladığı anlar, kendinizi ve şartları sorgulamanızı sağlayan bilinçli bir yaklaşıma gerek duymadığınızda ortaya çıkıyor.
Değişmeyecek Gerçekler
The Alters, nihayetinde her zaman bir çözüm olduğuna dair bir anlatı sunuyor. Ancak, değiştiremeyeceğimiz gerçeklerin peşine düşmemek gerektiği hakkında da incelikli bir öykü sunmayı başarıyor. Geçmişe ve geleceğe yönelik yaşamak arasındaki ahenk, oyunun tamamında hem felsefi hem de mekaniksel açıdan oyuncuya musallat oluyor. Yöntemler, kişiler ve koşullar arasında savrulurken The Alters‘ı gerçek hayattan azade düşünmek zorlaşıyor. Nitekim, dünyayla ve etrafımızdakilerle olan ilişkimizi hiç fark etmeden yönettiğimiz, bu esnada değişip dönüştüğümüz mucizevi bir döngü içindeyiz. Hayattaki gizli actler içinde deneyim ettiğimiz varoluşsal sancıları, ahlaki ikilemleri, değiştirilemez olana karşı acizliğimizi iyi anlamış bir oyun var karşımızda. 11 Bit Studios, her yan hikayeyi aynı güçte ilerletemiyor ve yer yer tekrara düşen bir oynanış sunuyor olsa da, yaşam hengamesi denen şeyi heyecan verici bir kriz sahnesi olarak resmetmeyi başarıyor.
Oyunların aynı anda hem sinematik hem de doğru ölçüde zorlayıcı olmasını talep ettiğimiz şu günlerde The Alters, modern bir hayatta kalma denemesi olarak son derece immersive bir tecrübe vadediyor. İlk günden Xbox Game Pass‘e eklenen oyun, kendini -büyük bir özenle ayarlanmış- stres nöbetlerine atmak isteyen tüm oyuncuları bekliyor. 11 Bit Studios, hayatta kalma türüne yakınlığınız olsun veya olmasın, harika bir UI ve sürükleyici bir yönetim sistemi ile sizleri kolayca yakalayacaktır. Çünkü senaryo, -konseptten sonuna kadar yararlanıp- türün gerektirdiği her türden ayak işini sağlam bir motivasyon ile donatıyor.
Kaçınılmaz değişimlerimizi böylesine bütünlüklü bir yerden yorumlayan, insanın bilinmeyenle olan mücadelesini ustalıkla ekrana taşıyan bir iş ile pek sık karşılaşmıyoruz. Bu yüzden The Alters, tüm iyi ve kötü yönlerine rağmen sırf yaşattığı benzersiz deneyim sebebiyle asla unutamayacağım bir oyun.
Tunahan İbiş’in diğer yazılarına ulaşmak için buraya tıklayınız.
Daha fazlası için bizi Youtube, X ve Instagram aracılığıyla takip edebilirsiniz.
Yorumlar