By Anaconda, ilk bakışta 90’ların B-filmi ruhunu bugüne taşıyan eğlenceli bir yeniden çevrim gibi dururken, kısa süre içinde başka bir yere evriliyor. Film, bir yandan eski Anaconda’ya garip bir saygı duruşunda bulunurken, diğer yandan Jack Black tarzı bir komediye dönüşme arzusunu gizleyemiyor. Bu durum da filmi parodiye dönüştürüyor. Tropic Thunder filminden de esintiler taşıdığını söyleyebiliriz. Bir korku filminden komedi filmi üretmek iyi bir fikir gibi gözükse de, uçucu bir deneme olmaktan öteye gidemiyor.
Burada yalnızca komediden beslenen bir canavar filmi izlemiyoruz; aynı zamanda bir kuşağın çocukluk korkularıyla, sinema salonlarında şekillenmiş kolektif hafızasıyla kurduğu ilişkiye de tanık oluyoruz. Amazon ormanına giren karakterler kadar, filmin kendisi de sinema tarihinin içinde dolanıyor. Bu dolanıklık hali, Anaconda‘nın tonunu belirleyen temel unsurlardan da biri.
Anaconda bu anlamda “iyi mi kötü mü” ikiliğinin ötesinde konumlanan, kendi haddini bilen bir yapım. Bilinçli bir şekilde tüm hamlelerini yaparken, sinema sevgisini de filmin ortasına yerleştirmeyi amaçlıyor. Eski bir korkunun bugünde neden hâlâ işe yarayıp yaramadığını sorgularken, bunu çoğu zaman mizahın arkasına saklanarak yapıyor. Bu kaçamak tavır, filmin en zayıf noktası olduğu kadar en samimi tarafı da olabilir. Bu samimiyet de tonla senaryo hatası barındırmasına olanak tanıyor. Görmezden gelip gülmek yeterli derseniz sorun yok ancak mantık hatalarına alerjiniz varsa bu film sizin için tam bir kabusa dönüşecektir. Çünkü ben istedim, yaptım oldu sığlığından çıkamıyor.
Film İçinde Film: Hatırlamanın Kendisi Bir Tür Müdür?
Anaconda’nın en belirgin hamlesi, anlatısını bir “film içinde film” yapısı üzerine kurmasıdır. Karakterlerin eski Anaconda’yı yeniden çekme fikri, sadece bir hikâye motoru değil; filmin kendisini konumlandırdığı yerin de açık bir ilanı olarak görülebilir. Bu bağlamda film sektörünün devam filmi yapma tembelliğini de eleştiriyorlar.
Eski filmleri pişirip pişirip sunan Hollywood’un eteklerindeki yamaları mizah yoluyla afişe ediyor. Tabii Anaconda, Jack Black filmlerinin bakış açısına daha yakın durmayı tercih ediyor. Yani işin özeti yeniden çevrim fikri, endüstriyel bir zorunluluktan çok, duygusal bir dürtüye dayanıyor gibi. Çocukken izlenen bir filmin bugünde yeniden kurulması arzusu, sinemanın hafızayla kurduğu ilişkinin en çıplak hâli olarak ortaya çıkıyor.
Bu yapı, Jean Baudrillard’ın simülasyon kavramını hatırlatıyor: artık orijinal olanla kopya arasındaki farkın anlamsızlaştığı bir noktadayız. Film, ilk Anaconda’yı yeniden üretmeye çalışırken, aslında onun çoktan bir hayalet hâline geldiğini kabul ediyor. Ortada yeniden çekilecek “saf” bir film yok; yalnızca hatırlanan, çarpıtılan ve bugünün ironisiyle yoğrulan bir imge var. Anaconda, bu hayaletle yaşamayı seçiyor ve onu inkâr etmek yerine anlatının merkezine yerleştiriyor.
Büyüyemeyen Yetişkinler: Çocukluk Korkularında Takılı Kalmak
Filmin karakterleri, yaş olarak yetişkin olsalar da duygusal olarak bir türlü büyüyememiş bir kuşağın temsili gibiler. Hayatlarıyla ilgili büyük kararlar almakta zorlanan, geçmişteki “daha basit” anlara tutunarak bugünü idare etmeye çalışan bu insanlar, Amazon’a yalnızca bir film çekmeye değil, aynı zamanda kendi çocukluklarına geri dönmeye gidiyorlar. Yılan burada yalnızca fiziksel bir tehdit değil; bastırılmış korkuların, yarım kalmış büyüme süreçlerinin de somutlaşmış hâli olarak şekil değiştiriyor.
Bu durum, Anaconda‘nın komedi tonunu da belirliyor. Mizah, karakterlerin kendileriyle yüzleşememesinden doğuyor. Anaconda, bu yetişkinleri yargılamıyor; onlarla dalga geçerken bile belli bir şefkat mesafesini koruyor. Çünkü film biliyor ki, bu büyüyememe hâli bireysel bir sorun değil, kolektif bir durum olarak bir neslin travması olarak vuku buluyor. Bu nedenle de bu travmayı bastırmanın en yegane yolu sinemadan geçiyor. 90’larda sinemayla büyüyen bir kuşağın, bugün hâlâ o filmlere dönüp kendini güvende hissetme ihtiyacı, Anaconda‘nın asıl meselesi haline geliyor.
Anaconda, nostaljiyi yalnızca sevimli bir referans alanı olarak kullanmıyor; onun tehlikeli yanlarını da işaret ediyor. Geçmişe sürekli dönmek, bugünü ertelemenin bir yolu hâline geldiğinde, nostalji bir sığınak olmaktan çıkıp bir tuzağa dönüşüyor. Filmdeki karakterler, eski Anaconda’yı yeniden çekerek kendi hayatlarını da “resetleyebileceklerini” sanıyorlar. Oysa film, bu yanılsamayı yavaş yavaş çözüyor.
Bu açıdan bakıldığında Anaconda, nostalji sinemasının kendisiyle de mesafeli bir ilişki kuruyor. Göndermeler, alıntılar ve tanıdık sahneler izleyiciye göz kırpıyor; ama hiçbir zaman tamamen teslim olmuyor. Anaconda, “hatırlamak” ile “orada takılı kalmak” arasındaki farkı sürekli hissettiriyor.
Bir Remake Olmaktan Öte, Saygı Duruşu
Anaconda, 1997 yapımı filme sayısız göndermede bulunuyor: belirli sahne kurulumları, karakter dinamikleri, hatta yılanın kadraj içindeki kullanımı bile bilinçli tercihler olarak akılda kalıyor. Filmde seyirciyi şaşırtacak cameo oyunculuklar, bu filmi suçlu zevki haline getiren kişiler için mutlu eden hediyeler diyebiliriz. Ancak bu göndermeler, birebir tekrarlar olarak değil, hafızanın bulanık filtresinden geçirilmiş hâlleriyle karşımıza çıkıyor. Film, ilk Anaconda’nın “nasıl” bir film olduğunu değil, “nasıl hatırlandığını” önemsiyor.
Bu yaklaşım, Anaconda‘yı sıradan bir yeniden çevrim olmaktan çıkarıyor ve ilk filme duyulan sevginin de korkunun da artık başka bir yerde durduğunu kabul ediyor. Yılan hâlâ büyük, hâlâ tehditkâr; ama asıl mesele onun fiziksel varlığından çok, zihinsel yükü. Film, bu yükü hafifletmeye çalışmıyor; aksine, onunla yaşamayı öğrenmenin yollarını arıyor. Bu yüzden de çocukluk anlarıyla romantize edilen bu film yönetmen ve ekip tarafından bir anlamda saygı duruşuna dönüşüyor.
Anaconda son derece sıkıntılar taşıyan bir film… Ton yer yer dağılabiliyor, mizah bazı sahnelerde fazlasıyla güvenli oynuyor. Ancak tüm bu pürüzlere rağmen, ne yaptığının farkında olan, kendi konumunu sorgulayan bir yapım olarak karşımıza çıkıyor. Seyirciyi çocukluk hayallerine götürüyor. O anın hissiyle tatmin olmamıza boşluk bırakıyor. Bu yüzden de ileride unutulacak olsa bile, anlık keyifli vakit geçirmemizi görev ediniyor. Kendi kuyruğunu ısıran bir yılan gibi, sinemanın kendisiyle kurduğu ilişkiyi de sürekli yeniden dolaşıma sokuyor. Belki de filmin en dürüst yanı burada yatıyor: geçmişi geri getiremeyeceğini biliyor, ama onunla vedalaşmanın da kolay olmadığını kabul ediyor. Anaconda, tam olarak bu aralıkta duruyor. Birkaç seyirciye bile dokunsak kardır diyor, çünkü bunu da yapamazsa yok olacağının farkında…
Haktan Kaan İçel’in diğer yazılarına ulaşmak için buraya tıklayınız.
Daha fazlası için bizi Youtube, X ve Instagram aracılığıyla takip edebilirsiniz.
Yorumlar